7 چهره برگزیده فرهنگ عامه در سال 93 به انتخاب تحریریه 7فاز

مرتضي پاشايي
(مي‌دوني حالم اين روزا بدتر از همه‌ست/آخه هركي رسيد دل ساده من رو شكست
قول بده كه تو از پيشم نري/واسه من ديگه عاشقي جاده يك طرفه‌ست
مي‌ميرم بري/ آخرين دفعه‌ست)
ماجرا اين است كه بعد از مرگ مرتضي پاشايي، آهنگ بالا معنا و مفهومي فراتر از يك قطعه موسيقي ساده پيدا مي‌كند. پاشايي با بيماري و مرگش از مرزهاي نقد موسيقي‌اش فراتر رفت و براي مردم تبديل به يك شمايل شد.

7فاز: سال 1393 يك جور ركود در همه حوزه‌هاي فرهنگي برقرار بود. دولت يازدهم اولويت‌هاي فرهنگي ندارد و مسئولان فرهنگي خيلي دست به عصا راه مي‌روند. همين باعث شد سال گذشته هيچ جرقه‌اي، درخششي و جوش و خروشي در حوزه فرهنگ نداشته باشيم. نمونه خيلي بارزش در سينما بود. برعكس سال‌هاي قبل كه سينما مردمي‌ترين بخش فرهنگ بود امسال ارتباط عامه مردم با سينماگران و فيلم‌ها خيلي محدود بود. در عوض با وجود همه مشكلات موزيسين‌ها توانستند خودي نشان بدهند. قرار بر اين است كه در اين مطلب 7چهره‌ تاثيرگذار در فرهنگ عامه در سال 1393 را معرفي كنيم. اينكه چرا تاثيرگذار هستند بيشتر به ارتباط مردم با آنها برمي‌گردد. آنها موفق شده‌اند با وجود همه مشكلات معيشتي و اقتصادي و غيره، مردم را با سينما يا موسيقي يا ادبيات يا هر كدام از بخش‌هاي فرهنگ آشتي دهند. در روزگار بي‌تفاوتي نسبت به مسائل فرهنگي، آنها عامه مردم را وادار به واكنش كرده‌اند. و نكته جالبش اينجاست كه موقع نوشتن 7 اسم از حوزه‌هاي مختلف، متوجه شديم كه سه تا از آنها اهالي موسيقي هستند. اين يك ركورد درخشان براي هنرمندان موسيقي است كه بعد از سال‌ها توانسته‌اند موسيقي را تبديل به الويت فرهنگي مردم كنند و حتي در بعضي موارد از سينما هم جلو بزنند. در مقابل كنار سينما، تلويزيون هم از بازنده‌هاي بزرگ فرهنگ عامه در سال 93 بود. سريال‌هاي كم‌بيننده و بدتر از آن كم‌تاثير و بي‌خاصيت. ادبيات هم كه سال‌هاست از مردم فاصله گرفته و طبق معمول اين سال‌هاي اخير فقط محمود دولت‌آبادي است كه با حاشيه‌ها بر سر مجوز نگرفتن كتابش و جوايز كتاب «زوال كلنل» ادبيات را هر از چند گاهي در صدر خبرها قرار داد.
 با 7چهره فرهنگ عامه در سال 93 آشنا شويد. اميدواريم سال آينده براي انتخاب چهره‌هاي فرهنگ عامه مجبور شويم به دو سه برابر اين تعداد رضايت دهيم.

1) رضا عطاران
اگر نبود سينماي ايران سال گذشته ورشكسته مي‌شد. او مردي است كه در سه تا از فيلم‌هاي پرفروش سال گذشته حضور موثر داشته است. «طبقه حساس» كمال تبريزي و «كلاشينكف» سعيد سهيلي به لطف بازي عطاران و محبوبيت او فروختند. «ردكارپت» هم كه اصلا يك محصول تمام عيار عطاراني بود. از ايده به سخره گرفتن سينماي ايران در جشنواره‌هاي خارجي گرفته و نگاه به عادات بعضي‌ از مردم در خارج از كشور تا بازي ساده و روان خودش. عطاران از آن دسته آدم‌هايي است كه به آنها هنرمند مردمي مي‌گويند. به همين خاطر وقتي حتي كمدي نسبتا روشنفكرانه و درون صنفي مثل «ردكارپت» مي‌سازد باز هم مردم براي ديدنش به سينما مي‌روند و مي‌خندند. از آن چهره‌هايي است كه بايد قدرش را بدانيم و خودش هم حواسش باشد كه مسير را درست طي كند. مردم عاشق مدل ساده خودماني و بي‌شيله پيله رضا عطاران هستند.

2) همايون شجريان
پسر محمدرضا شجريان كه باشي هميشه اين خطر تهديدت مي‌كند كه تا آخر عمر نامت زير سايه پدر باقي بماند. از طرف ديگر اگر مثل همايون محجوب باشيد و خلقيات پدر در شما ديده شود اين شانس را داريد كه از يك محبوبيت تضمين شده از همان اول برخوردار مي‌شويد. اما 93 سالي بود كه همايون نامش را از زير سايه پدر بيرون آورد. تور كنسرت‌هاي «چرا رفتي؟» در سرتاسر ايران توانست ركورد عجيبي در موسيقي سنتي به جا بگذارد. 13 سانس در بزرگترين تالار موسيقي تهران يعني وزارت كشور با بيش از 3هزارصندلي كه هر شب كامل پر بود. يعني حدود 45هزارنفر فقط در تهران به كنسرت همايون شجريان رفتند. تازه تعداد زيادي هم بودند كه در پيش‌فروش اينترنتي بليط گيرشان نيامده بود. قرار بود كنسرت در زمستان تمديد شود اما مشكلاتي سر راهشان قرار گرفت كه كلا لغو شد. در شهرستان‌ها هم تور همايون با همين استقبال روبه‌رو شد. به علاوه در تاكسي و سوپر و خانه دوستان و اقوام و هر جا كه برويد مي‌توانيد يكي دو قطعه از آلبوم «نه فرشته‌ام نه شيطان» را بشنويد. همايون هنوز هم محبوب‌ترين چهره جوان موسيقي است با اين تفاوت كه حالا از زير سايه پدر درآمده.

3) مرتضي پاشايي
(مي‌دوني حالم اين روزا بدتر از همه‌ست/آخه هركي رسيد دل ساده من رو شكست
قول بده كه تو از پيشم نري/واسه من ديگه عاشقي جاده يك طرفه‌ست
مي‌ميرم بري/ آخرين دفعه‌ست)
ماجرا اين است كه بعد از مرگ مرتضي پاشايي، آهنگ بالا معنا و مفهومي فراتر از يك قطعه موسيقي ساده پيدا مي‌كند. پاشايي با بيماري و مرگش از مرزهاي نقد موسيقي‌اش فراتر رفت و براي مردم تبديل به يك شمايل شد. ما مردمي كه در قبال بيماري احساساتي مي‌شويم در واكنش به كسي كه تا آخرين لحظه با بيماري‌اش مبارزه مي‌كند و به كار ادامه مي‌دهد، سر تعظيم فرود مي‌آورند. پاشايي واقعا هم چهره قابل تحسيني است. كسي كه تا آخرين لحظه كنسرت برگزار كرد، در مجامع موسيقي شركت كرد و روي آلبومش متمركز بود. بيماري‌اش را به چالش كشيد و مرگش شكست در اين مبارزه نبود. او را از سطح يك خواننده پاپ متوسط وارد ساحت ديگري كرد. مي‌خواهيد بدانيد چرا پاشايي از چهره‌هاي مهم فرهنگ عامه است؟در يوتيوب آن ويديويي را جست‌وجو كنيد كه دختر بچه‌هاي يك دبستان سر صف به جاي سرود صبحگاهي‌شان آهنگ مرتضي پاشايي را از حفظ مي‌خوانند. مقالات متعددي كه از سوي جامعه‌شناسان نوشته شد تا تحليل كنند ماجراي پاشايي موج است يا او واقعا تبديل به يك اسطوره شده است. آهنگ‌هايش در فضاي مجازي بيشتر از هر خواننده پاپ ديگري دانلود شد.

4) چارتار
در دوره‌اي كه گروه‌هاي موسيقي با سبك تلفيقي مثل «پالت» و «دنگ‌شو» روي دور هستند، «چارتار» تبديل به موفق‌ترين‌شان شد. در كنسرت آخر سالش از اصغر فرهادي و بني‌اعتماد حضور داشتند تا لعيا زنگنه و مهتاب كرامتي. «چارتار» توانست راهش را ميان قشر تاثيرگذار جامعه پيدا كند. تحليل‌گران موسيقي از موفقيت‌شان شگفت‌زده‌اند. بليط‌هاي كنسرت‌شان زودتر از هر خواننده و گروه ديگري به فروش مي‌رسد. موفقيتي كه فقط با يك آلبوم رقم خورده است. «باران تويي» زمزمه نسل جديد تحصيلكرده ايران شده است. بعضي‌ها موفقيت‌شان را به ترانه‌هايشان نسبت مي‌دهند. ترانه‌هايي كه تركيب‌هايي شبيه قطعات موسيقي ملي ايران در گذشته دارند: «گاهي ستاره هديه كن به مشت ِ پوچ ِ شب‌ها»، « سحر اضافه كن به فهم ِ آسمانم»...برخي ديگر هم معتقدند ريتم موسيقي تلفيقي آنها با ريتم زندگي امروز هماهنگ‌تر است و اقبال‌شان هم به همين دليل است.هرچه هست فعلا «چارتار» يكه‌تاز بازار موسيقي پاپ و تلفيقي است.

5) محسن تنابنده
سال بد تلويزيون و شبكه‌ نمايش خانگي يك منجي داشت: محسن تنابنده. همان كاري كه عطاران در سينما كرد تنابنده در تلويزيون و شبكه نمايش خانگي انجام داد. سريال «پايتخت 3» سيروس مقدم، موفق‌ترين سريال تلويزيون در سال گذشته بود. نقي بعد از دو فصل باز هم توانست كاراكتر محبوب مردم شود. نه فقط بخاطر بازي فوق‌العاده‌اش و استفاده درست از لهجه مازني كه به خاطر شخصيت دوست‌داشتني كه سيروس مقدم هوشمندانه از دل زرنگ‌بازي‌هايش بيرون مي‌كشد. از سوي ديگر موفق‌ترين سريال شبكه نمايش خانگي يعني «شاهگوش» داوود ميرباقري اصلا بخاطر بازي تنابنده در قسمتي كه شبيه ابراهيم حامدي(ابي)، خواننده معروف، گريم شده بود و دقيقا با اكت‌هاي او آواز مي‌خواند، مشهور شد. تنابنده در «ابله» كمال تبريزي هم نقش يك پيرزن را بازي كرد تا نشان دهد توانايي‌هاي بازيگري‌اش بيشتر از اين‌ حرف‌هاست و هنوز كلي ايده و استعداد دارد كه بايد خرج شود. اين تنابنده كمدين دل همه را به دست آورده. آنهايي كه «هفت دقيقه تا پاييز» اميني را به ياد مي‌آورند مي‌دانند كه در نقش‌هاي درام و جدي هم بازيگر فوق‌العاده‌اي است. امسال قطعا كنداكتور نوروزي تحت‌تاثير نبودن سريال «پايتخت» قرار خواهد گرفت مگر اينكه كار مهران مديري به پخش برسد.

6) موش‌ها
آنهايي كه غر مي‌زنند و از دهه 60 و محصولاتش گله مي‌كنند يادشان باشد پرفروش‌ترين فيلم تاريخ سينماي ايران در حقيقت متعلق به آن دهه است. «شهر موش‌ها2» بيشتر از آنكه تحت‌تاثير كارگرداني مرضيه برومند يا منيژه حكمت باشد، وام‌دار عروسك‌هايي است كه سه دهه قبل آنها آفريده بودند. كپل و نارنجي از دهه 60 منجيان سينما در سال 93 شدند. وگرنه «شهر موش‌ها2» مگر چقدر ايده در قصه و اجرا داشت كه بخواهد اين همه مردم را به سينماها بكشاند؟جادوي كاراكترهاي اصيلي را كه برومند 30 سال قبل خلق كرده بود، ناديده نگيريد. كپل و نارنجي هنوز هم مي‌توانند شوخي‌هاي بامزه بسازند بخصوص كه حالا به خانواده‌شان يك بچه موش شاهكار به اسم كپلك هم اضافه شده است. دوست‌شان داشتيد يا نه، حالا ديگر موش‌ها جزيي از فرهنگ عامه ما هستند.

7) مصطفي كيايي يا مسعود ده‌نمكي
شماره هفت مي‌توانست هر كدام از اين دو نفر باشد. آدم‌هايي كه بلدند فيلم‌هاي پرفروش بسازند:
«عصر يخبندان» جزو اكران نوروزي نيست كه شاهد موفقيت دوباره فرمول‌هاي مصطفي كيايي براي ارتباط برقرار كردن با مردم باشيم ولي «خط ويژه» كه نوروز 93 اكران شد و هفتمين فيلم پرفروش جدول اكران است، نشان داد كه اين كارگردان جوان كارش را بلد است. «عصر يخبندان» هم در جشنواره موفق ظاهر شد. فيلمي كه خيلي‌ها پيش‌بيني كردند پرفروش‌ترين فيلم سال آينده سينما شود. نكته جالب در مورد كيايي اين است كه بلد است قصه تعريف كند و خوب مي‌داند چه ديالوگ‌هايي و چه موقعيت‌ايي مخاطبش را به هيجان مي‌آورد. بدي‌اش اين است كه در فيلم‌هايش هنوز كمي زيگزاگ مي‌رود و تكليفش با خودش روشن نيست. اگر همين‌طور به ساختن فيلم‌هاي پرفروش ادامه دهد مي‌شود با اطمينان بيشتري نامش را جزو چهره‌هاي تاثيرگذار سينما گذاشت.
مسعود ده‌نمكي با «معراجي‌ها» سومين فيلم پرفروش سال 93 را ساخت و پنجمين فيلم پرفروش كارنامه خودش. تا امروز هر چه ساخته در جدول فروش جزو سه فيلم اول بوده. اينكه مثلا من فيلم‌هايش را دوست ندارم ديگر خيلي اهميت ندارد. ده‌نمكي خودش را وارد چرخه سينماي ايران كرد. «معراجي‌ها» ستاره ندارد. فيلم ضعيفي است كه از دل يك سريال بيمزه بيرون كشيده شده و با اين حال مردم را به سينما كشاند. اگر به او چهره تاثيرگذار نمي‌گوييد پس چه كسي تاثيرگذار است؟

صوفيا نصرالهي
نظرات
مهدي دوشنبه 25 اسفند 1393 مسعود ده نمکي؟؟؟؟؟؟!!!!!!!!! نکن اين کارو 7فاز جان
8 8
پاسخ

رضا دوشنبه 25 اسفند 1393 اول كه اعتماد به نفس شما تو حلق مسعود ده نمكي ،بعد عامه يعني چه؟؟اگه اونيه كه ما مي فهميم پس سينماي نهايت 1ميليون بيننده اي ايران عامه محسوب نمي شه ،اگه اين طوره كم بيننده ترين سريال هم مي تونه تو اين ليست باشه ،چون از يك ميليون حداقل تماشاچيش بيشتره....
7 2
پاسخ

س م ش سه شنبه 26 اسفند 1393 "ده‌نمكي خودش را وارد چرخه سينماي ايران كرد" اي له بشه زيرِ اون چرخ که ديگه ازين کارا نکنه
خوب نوشتي ايول
4 4
پاسخ

حسين پنجشنبه 10 ارديبهشت 1394 چرا رفتي سنتي نبود!
0 0
پاسخ

دانشجو يكشنبه 10 خرداد 1394 بد نبود تلقي خودتون رو از «عامه» تعريف بکنيد؛ چطور ميشه که همايون شجريان «عامه پسند» قلمداد ميشه؟! يا گروه چارتار! يا مثلا فک مي‌کنيد چند نفر اسم مصطفي کيايي رو شنيدن تاحالا؟ اگه فيلمش عامه پسند بوده(که نبوده) باز جاش تو اين ليست نيست؛ همينطور ده‌نمکي...
نميشه تو يه زمينه‌هايي اظهار فضل نکنيد؟!
0 2
پاسخ

آزاده شنبه 13 تير 1394 سلام
اسفند 94 بايد بشه 93
بايگاني تون بهم ميريزه
ببخشين ها
0 1
پاسخ

ماني شنبه 16 آبان 1394 امثال شما دوست منتقد در يک کلام خلاصه مي شويد: چس ناله
شما همواره در موضع درست قرار داريد چرا که با دست هاي پاک خود را از وضعيت منتزع مي کنيد .
0 0
پاسخ

نظر خود را بنویسید:
عضویت در خبرنامه 7فاز

برای اطلاع از مطالب جدید 7فاز ایمیل خود را وارد نمایید.


مطالب مرتبط
































































































استفاده از تمامی مطالب 7فاز تنها با ذکر منبع و درج پیوند مجاز است.

طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی وبسایت توسط گروه ماز