یادداشت نویسنده 7فاز درباره طلوع سیاره میمون‌ها (مت ریوز)

اما اصلي‌ترين دليلي كه طلوع سياره ميمون‌ها را در ميان بلاك‌باسترهاي سال متمايز مي‌كند، درون‌مايه‌ي سياسي و اخلاقي آن است. در طول ساليان بحث‌هاي زيادي درباره‌ي درون‌مايه‌هاي سياسي موجود در فيلم‌هاي بلاك‌باستري در گرفته، بحث‌هايي كه در غالب مواقع ايده‌هاي محافظه‌كارانه و دست‌راستي را به اين فيلم‌ها نسبت مي‌دهند.

7فاز:
ده سال پس از تجربه‌ي ناموفق تيم برتون در سال 2001، فاکس قرن بيستم در سال 2011 ظهور سياره ميمون‌ها را توليد کرد که داستانش پيش از وقايع داستان اصلي اتفاق مي‌افتاد. ظهور سياره ميمون‌ها با کارگردان نه چندان شناخته شده‌اش، روپرت وايات و گروه نويسندگانش ريک جافا و آماندا سيلور (شايد بر خلاف انتظارات) تبديل به يکي از موفق‌ترين بلاک‌باسترهاي سال شد. فيلم با پيرنگي فرانکنشتايني‌، اين کهن‌الگوي تمام‌ناشدني ژانر علمي-تخيلي، داستان دانشمند جواني به نام ويل رادمن (جيمز فرانکو) را دنبال مي‌کرد که قصد داشت با آزمايش دارويي به نام ALZ 112 بر روي ميمون‌ها به کشف درماني براي بيماري آلزايمر و نيز ارتقاي هوش و توان ذهني انسان دست پيدا کند. دارويي که در دراز مدت همانطور که موجب افزايش حيرت‌انگيز هوش ميمون‌هاي تحت آزمايش مي‌شد، از طرف ديگر تبديل به ويروسي مرگبار براي انسان‌ها مي‌شد. اين جاه‌طلبي از نوع دکتر فرانکنشتايني ويل و پافشاري‌اش بر ايده‌ي علمي‌اش يا به گفته‌ي کارولين (فريدا پينتو) دوست ويل، تلاشش براي کنترل چيزي که نبايد کنترل شود، به تبعيت از کهن‌الگويش در نهايت به چيزي جز مرگ و ويراني منجر نمي‌شد. ايده‌اي که با توجه به حضور (آگاهانه؟) جان ليتگو در نقش پدر ويل در فيلم، يادآور فتنه‌انگيزي/ Raising Cain برايان دي‌پالما نيز بود. فيلمي که جان ليتگو در آن سه نقش را بازي مي‌کرد،  درباره‌ي پزشکي که با آزمايش‌هاي ديوانه‌وارش بر روي کودکان و قرار دادن‌شان در موقعيت‌هايي تروماتيک، به دنبال ثبت اثرات اين آزمايش‌هاي هولناک بر روان کودکان در بزرگسالي بود. اتفاقي که در ظهور سياره ميمون‌ها نيز به نوعي ديگر مي‌افتاد. تلاش‌هاي ويل نسلي از ميمون‌هايي با ضريب هوشي بالا را به وجود مي‌آورد، که در راس همه‌ي  آن‌ها هم ميمون محبوب ويل، سزار (برگفته از نام ژوليوس سزار) قرار داشت. سزار که در انتهاي فيلم تبديل به رهبري کاريزماتيک مي‌شود، به همراه ساير ميمون‌ها بر ضد انسان‌ها طغيان مي‌کنند و نبردي خونين ميان آن‌ها در مي‌گيرد. در پايان فيلم متوجه مي‌شديم که آزمايشات دانشمندان منجر به توليد ويروسي شده که به زودي انسان‌هاي زيادي را نابود خواهد کرد. ايده‌اي که تبديل به محرکي براي ساخت دنباله‌اش، طلوع سياره ميمون‌ها شد. ايده‌اي که شايد همزماني‌اش با شيوع ويروس مرگبار ابولا در آفريقا و شايعاتي که هر روزه از منشا به وجود آمدنش به گوش مي‌رسد، نکته‌ي جالبي به نظر برسد. کمتر بلاک‌باستر دنباله‌داري را طي اين چند سال مي‌توان سراغ گرفت که کيفيت دو فيلم پشت سر همش با دو کارگردان متفاوت چنين يکدست و نزديک باشد. مت ريوز کارگردانِ طلوع سياره ميمون‌ها موفق مي‌شود در اين درام علمي-تخيلي/ آخرالزماني به تعادل ظريفي ميان سرگرم‌کنندگي و حرفي که فيلم تلاش براي بيانش دارد - بدون هيچ احساسي از گل‌درشت بودن (آفت بلاک باسترها) - دست پيدا کند. وجود به اندازه‌ و خوددارانه‌ي صحنه‌هاي اکشن و ترکيب بي‌نقصشان با صحنه‌هاي خلوت‌تر وشخصي کاراکترها، فيلم را از دام حضور بيش از اندازه‌ي صحنه‌هاي اکشن به قصد تحت تاثير قرار دادن تماشاگران مي‌رهاند. استفاده‌ از تکنيک موشن کپچر در خلق ميمون‌هاي فيلم هم از ديگر دلايل اساسي قوت فيلم مي‌باشد. تکنيکي که بر خلاف شيوه‌هاي سنتي، موفق به خلق ميمون‌هايي با روح و با احساس شده که کاملا در خدمت هدف عوامل، مبني بر همدلي تماشاگر با ميمون‌هاي فيلم قرار گرفته. کافي است فقط به تلفيقي از کاريزما و مهرباني که در نگاه‌ها و حرکات سزار با بازي عالي اندي سرکيس وجود دارد توجه کنيم، بازيگري که اگر سخت‌گيري‌ها در مورد موشن کپچر کنار گذاشته شود مي‌تواند حتي جزو نامزدهاي اسکار امسال هم قرار بگيرد. اهميت کارگرداني ريوز و مسائل تکنيکي در قوت فيلم بر هيچکس پوشيده نيست، اما اصلي‌ترين دليلي که طلوع سياره ميمون‌ها را در ميان بلاک‌باسترهاي سال متمايز مي‌کند، درون‌مايه‌ي سياسي و اخلاقي آن است. در طول ساليان بحث‌هاي زيادي درباره‌ي درون‌مايه‌هاي سياسي موجود در فيلم‌هاي بلاک‌باستري در گرفته، بحث‌هايي که در غالب مواقع ايده‌هاي محافظه‌کارانه و دست‌راستي را به اين فيلم‌ها نسبت مي‌دهند. طلوع سياره ميمون‌ها اما با انتخاب دو شخصيت سزار و مالکوم (جيسون کلارک) که نقطه‌ديدشان (نقطه ديد سازندگان) تبديل به نقطه ديد غالب فيلم مي‌شود، خود را از منظر سياسي و اخلاقي در جايگاه درستي قرار مي‌دهد و از ديگر نمونه‌ها‌ي قابل نقد جريان اصلي جدا مي‌کند. ميمون‌هاي فيلم، در جايگاه همان ديگري هستند که به وفور در تاريخ سينماي آمريکا حضور دارند. فرياد‌هاي بلند They are Animals شخصيت مثبتي چون دريفوس (گري اولدمن) بارها در طول فيلم تکرار مي‌شود و نسبت انسان‌ها(و به طور اخص آمريکايي‌ها) را در برابر اين ديگري مشخص مي‌کند. ديگري‌هايي از جنس سرخ‌پوستان و بومي‌ها گرفته تا مسلمانان اين چند سال اخير فيلم‌ها و سريال‌هاي تلويزيوني. اما رويکرد فيلم در پرداخت همدلانه‌‌ي يکسان نسبت به دو سوي ماجرا(انسان‌ها و ميمون‌ها) همانطور که گفته شد با متمرکز شدن بر رابطه‌ي سزار و مالکوم، به خوبي اين سوءتفاهم بزرگ را به تصوير مي‌کشد و به نقد جدي اين مسئله مي‌پردازد. نکته‌اي که فيلم را به صورتي کاملا تلويحي در کنار فيلم‌هاي تجديدنظرطلبانه‌ي متاخر جان فورد (مثلا پاييز قبيله شاين) نسبت به سرخ‌پوستان يا فيلمي چون رقصنده با گرگ‌ها (کوين کاستنر) در تاريخ سينماي آمريکا قرار مي‌دهد. ناديده گرفته شدن حقيقت دوستي سزار و مالکوم در آتش کينه و جنگ، اصلي‌ترين نکته‌ي طلوع سياره ميمون‌ها مي‌باشد. نکته‌ي مهم فيلم اما غرق نشدنش در ايدئاليسمي است که رويايش را دارد، مسئله‌اي که اعتباري دوچندان به پايان آن مي‌بخشد. ديالوگ پاياني سزار و مالکوم؛ جايي که مالکوم از سزار مي‌خواهد براي دوري از جنگ فرار کند اما سزار در جوابش مي‌گويد جنگ از خيلي وقت پيش آغاز شده و همچون پايان قسمت قبلي که پيشاني‌اش را بر پيشاني ويل رادمن گذاشت، اينجا هم پيشاني‌اش را بر پيشاني ديگر انسان خوب، مالکوم مي‌گذارد. به گواه فيلم و تاريخ، حقيقت عشق و دوستي (اروس) بزرگترين قرباني جنگ‌ها بوده و خواهد بود.

احسان ميرحسيني
نظرات
زلتان سبسکن چهارشنبه 5 آذر 1393 خيلي خوب بود. جو بدي عليه فيلم بود تو رسانه هاي ايران . ممنون که نقد باکيفيت و مثبتي نوشتيد
5 0
پاسخ

پرهام چهارشنبه 5 آذر 1393 نوشته خوبي بود و اشاره به پاييز قبيله شاين جان فورد هم خيلي درست بود.ممنون از آقاي ميرحسيني.
2 0
پاسخ

يكي از اعضاي اپك چهارشنبه 5 آذر 1393 فيلم خوبي بود
1 0
پاسخ

آراز يكشنبه 9 آذر 1393 خوبه که واسه فيلمايي که معمولا جريان عمومي نقد تحويلشون نمي گيره ارزش قائلين
دم آقاي مير حسيني هم گرم
1 0
پاسخ

نظر خود را بنویسید:
عضویت در خبرنامه 7فاز

برای اطلاع از مطالب جدید 7فاز ایمیل خود را وارد نمایید.


مطالب مرتبط



































































































استفاده از تمامی مطالب 7فاز تنها با ذکر منبع و درج پیوند مجاز است.

طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی وبسایت توسط گروه ماز