یادداشت صوفیا نصرالهی درباره «دیو و دلبر» بیل كاندون

ديزني در ادامه بازسازي انيميشن‌هاي كلاسيكش مثل «سيندرلا» يا ساختن اسپين‌آف‌هايي روي آنها مانند «ملفيسنت(شرور)» كه قرار است داستان‌هاي قديمي را از زاويه نگاه ديگري روايت كنند، به موفق‌ترين اقتباس‌اش يعني «ديو و دلبر» رسيده است. افسانه فرانسوي كه قرن هجدهم توسط زني به نام گابريل سوزان دوويلنوو تاليف و منتشر شد. در اروپا نسخه‌هاي اقتباسي فراواني با اسم‌هاي گوناگون از روي اين افسانه به وجود آمد: از اپراها تا فيلم ژان كوكتو كه روايت وهمناكي از اين قصه است و سريال‌هاي تلويزيوني با تفاوت‌هايي در روايت و داستان. 
7فاز: ديزني در ادامه بازسازي انيميشن‌هاي كلاسيكش مثل «سيندرلا» يا ساختن اسپين‌آف‌هايي روي آنها مانند «ملفيسنت(شرور)» كه قرار است داستان‌هاي قديمي را از زاويه نگاه ديگري روايت كنند، به موفق‌ترين اقتباس‌اش يعني «ديو و دلبر» رسيده است. افسانه فرانسوي كه قرن هجدهم توسط زني به نام گابريل سوزان دوويلنوو تاليف و منتشر شد. در اروپا نسخه‌هاي اقتباسي فراواني با اسم‌هاي گوناگون از روي اين افسانه به وجود آمد: از اپراها تا فيلم ژان كوكتو كه روايت وهمناكي از اين قصه است و سريال‌هاي تلويزيوني با تفاوت‌هايي در روايت و داستان. اما همچنان محبوب‌ترين روايت تغيير يافته از قصه دوويلنوو هماني است كه ديزني در سال 1991 به صورت انيميشن درآورد. قسمت‌هاي زايد قصه مثل داستان پدر و مادر ديو و خواهران بل را حذف كرد و تمركزش را روي دو كاراكتر اصلي يعني بل و ديو گذاشت. هوشمندانه آن قسمت نسخه اصلي را كه پدر حاضر مي‌شود گل سرخ را از ديو بگيرد و به جايش يكي از دخترهايش را به او بدهد حذف كردند تا روياهاي رنگين ديزني براي بچه‌ها خراب نشود. در عوض بل تبديل به دختر فداكاري شد كه دنبال پدرش مي‌رود و او را در قصر ديو پيدا مي‌كند و تصميم مي‌گيرد جاي او را به عنوان زنداني بگيرد. انيميشن «ديو و دلبر» شايد مهم‌ترين محصول دهه 90 كمپاني ديزني باشد: با بافت تصويري و رنگ‌آميزي و نقاشي درخشان، موسيقي درجه يك و ريتم سريع و حركت‌هاي ديناميك دوربين. انيميشني كه در آن به سنت بهترين كارهاي ديزني، نويسندگان و كارگردانان و انيماتورها و آهنگسازان تراز اول گرد هم آمدند تا محصولي چشم‌نواز و ماندگار خلق كنند. هنوز به فيلم «ديو و دلبر» بيل كاندون نرسيده‌ايم و راستش فيلم آنقدر اقتباس نزديكي به انيميشن است كه بنظر مي‌رسد تحليل خود انيميشن هم در راستاي تحليل فيلم باشد. انيميشن كاراكترهاي جذاب، شخصيت‌پردازي قوي و روايت به اندازه شوخ‌طبعانه و دوست‌داشتني دارد. شايد نسخه انيميشن ديزني فقط يك چيز كم داشت: جهان تاريك. همه آن رنگ‌ها و نورها و جشن ظرف‌ها و وسايل خانه دوروبر بل آنقدر زنده و سرحال بود كه آن سويه تاريك ديو را نمي‌ديديم. همه چيز خيلي سريع اتفاق مي‌افتاد. 
حالا سراغ نسخه سينمايي مي‌رويم كه تقريبا اقتباس نعل به نعل از انيميشن ديزني است. اول از همه بايد اعتراف كنم دل خوشي از انتخاب اما واتسون در نقش بل نداشتم. بل كه در حقيقت دختري گرم و صميمي و كتاب‌خوان و متفاوت با چهره‌اي دلنشين است اما واتسون با بازي‌اش غافلگيرم كرد. كاندون انتخاب هوشمندانه‌اي در انتخاب بازيگر نقش اولش داشته. كسي كه او را با نقش هرميون گرنجر در سري فيلم‌هاي «هري پاتر» به ياد مي‌آوريم. دختر باهوش و زرنگ مدرسه جادوگري. اين هوش اما واتسون اينجا هم به كمكش آمده. بل به همان اندازه كه دختر رويايي و خيال‌باف و جاه‌طلبي است كه مي‌خواهد از دهكده كوچكش بيرون بزند، همان‌قدر هم باهوش و عاقل بنظر مي‌رسد. طراحي لباس و صحنه فيلم آنقدر شبيه انيميشن است كه نمي‌شود چيز زيادي درباره‌اش گفت. فقط اينكه خيلي خوب توانسته‌اند همه آن چيزهايي را كه در نقاشي، كه طبعا دست طراحان بازتر بوده، در انيميشن ديده‌ايم با استفاده از تكنولوژي گرافيك كامپيوتري به تصوير بكشند. نتيجه‌اش فيلم خوش آب و رنگي شده با قاب‌بندي‌هاي زيبا كه كاملا فضاي فانتزي و رويايي دارد. مشكلم با نسخه سينمايي اين است كه هدف از بازسازي انيميشن ديزني چه بوده؟باديدن اين نسخه جديد به من كه هوادار پروپاقرص انيميشن‌هاي ديزني بوده‌ام چه چيزي اضافه مي‌شود؟روايت كه به جز يكي دو نكته كه به آن خواهيم پرداخت كاملا مشابه است. حتي ديالوگ‌نويسي‌ها هم تقريبا شبيه همان چيزي است كه در انيميشن بود. از همه مهم‌تر اينكه يكي از مهم‌ترين نكات «ديو و دلبر» قطعات موزيكالش است كه بر ارزش انيميشن افزوده بود و حالا عوامل نسخه سينمايي بدون اينكه دردسر بيشتري بكشند دقيقا همان ترانه‌ها و موسيقي را از روي انيميشن كامل برداشته‌اند و روي نسخه سينمايي گذاشته‌اند!اما تفاوتي كه نسخه آقاي كاندون با انيميشن دارد اين است كه سعي شده نگاه بزرگسالانه‌تري به آن انيميشن شاد داشته باشد و از دوز صاف و سادگي كودكانه‌اش كم كند و كمي جهان تاريكش را پررنگ‌تر كند. براي اين كار اول قصه آن چيزي را كه در نسخه انيميشن از زبان راوي در مورد ديو مي‌شنويم به تصوير كشيده. اينكه چطور شاهزاده جوان زن محتاجي را از خودش رانده و مستحق مجازات شده است. و در يكي ديگر از تفاوت‌هاي نسخه سينمايي اينجا روي مادر بل تاكيد بيشتري مي‌شود. حتي ديو آرزوي بل را برآورده مي‌كند و او را به خانه كودكي‌اش مي‌برد. جايي كه مي‌فهميم مادر بل بر اثر بيماري طاعون درگذشته و پدرش براي نجات بل مجبور شده او را رها كند و از خانه بروند. مشكل اينجاست كه اين يكي دو سكانس هيچ تاثير ويژه‌اي در تحليل ما از داستان «ديو و دلبر» نمي‌گذارند. اگر بيماري مادر بل را نمي‌فهميديم و همچنان برايمان فقط دختري بود كه مادرش را از دست داده چه چيزي در احساسات ما تغيير مي‌كرد؟جوابش تقريبا هيچ است. 
اين‌ها معدود تفاوت‌هاي نسخه سينمايي «ديو و دلبر» است كه 14 سال بعد از انيميشن آن ساخته شده. آن حرف‌ها درباره اينكه «ديو و دلبر» مايه‌هاي فمينيستي اضافه كرده و اصلا انتخاب اما واتسون هم به دليل فعاليت‌هايش درباره حقوق زنان بوده كنار بگذاريد. كاراكتر بل هيچ تفاوتي با آنچه در انيميشن ديده‌ايم ندارد. اما اين واقعيت است كه بل «ديو و دلبر» جزو معدود كاراكترهاي زني است كه توسط ديزني در سينما خلق شده و منتظر شاهزاده رويايي‌اش نمي‌ماند تا زندگي‌اش را دگرگون كند. بل برعكس همه آن شاهزاده‌خانم‌هاي منفعل، عمل‌گراست و به دل دريا مي‌زند تا هم زندگي خودش را تغيير بدهد و هم زندگي يك ديو را دگرگون كند. اين هيچ ربطي به تفكر بيل كاندون يا اما واتسون ندارد و مستقيم از تفكر ديزني موقع اقتباس از آن داستان قديمي مي‌آيد. 
دست آخر بايد گفت «ديو و دلبر» بيل كاندون، كه پيش از اين موزيكال «دختران رويايي» را از او ديده بوديم به يك‌بار ديدنش مي‌ارزد. خوش سر و شكل است. كارگرداني خوبي دارد. جلوه‌هاي ويژه‌اش با ظرافت طراحي شده‌اند. بازيگرها حضور موفقي دارند و يك فيلم آبرومند، استاندارد و دوست‌داشتني از جريان اصلي سينماست. منتها اگر دنبال چيزي بيشتر مي‌گرديد، دنبال سويه ديگري كه ديزني از قصه قديمي‌اش رو كرده باشد، به بن‌بست مي‌خوريد.
......
اين مطلب قبلا در هفت صبح كار شده است
صوفيا نصرالهي
نظرات
نظر خود را بنویسید:
عضویت در خبرنامه 7فاز

برای اطلاع از مطالب جدید 7فاز ایمیل خود را وارد نمایید.


مطالب مرتبط



























استفاده از تمامی مطالب 7فاز تنها با ذکر منبع و درج پیوند مجاز است.

طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی وبسایت توسط گروه ماز