یادداشت صوفیا نصرالهی درباره «ویلایی‌ها» منیر قیدی

در ميان زناني كه درباره دفاع مقدس فيلم ساخته‌اند تا به حال فقط نرگس آبيار در فيلم «نفس» توانسته كارگرداني و روايت چنان جسورانه‌اي داشته باشد كه مثلا كاترين بيگلوي «هرت لاكر(گنجه رنج)» را به ياد بياورد. منير قيدي البته در كارگرداني تلاش‌هاي جذابي داشته است اما متاسفانه نتيجه‌اش فيلم بي‌ثمر و بي‌احساسي شده.
7فاز: منير قيدي قرار بود سعيد روستايي جشنواره فجر سال گذشته باشد. فيلمساز جواني كه براي اولين فيلمش سراغ سوژه جسورانه‌اي رفته بود. در ميان زناني كه درباره دفاع مقدس فيلم ساخته‌اند تا به حال فقط نرگس آبيار در فيلم «نفس» توانسته كارگرداني و روايت چنان جسورانه‌اي داشته باشد كه مثلا كاترين بيگلوي «هرت لاكر(گنجه رنج)» را به ياد بياورد. منير قيدي البته در كارگرداني تلاش‌هاي جذابي داشته است اما متاسفانه نتيجه‌اش فيلم بي‌ثمر و بي‌احساسي شده. اما از همين فيلم مي‌شود حدس زد با رفع كردن گير و گورها بخصوص در زمينه فيلمنامه و تفكرش نسبت به ميزان و جايگاه ديالوگ‌ها و كلا ديالوگ‌نويسي مي‌تواند يكي از معدود كارگردانان زني باشد كه در حوزه دفاع مقدس فيلم خوب مي‌سازند. 
بنظرم چيزي كه منير قيدي و حتي دوستداران فيلم را شيفته آن كرده، تصوير ايده‌ اوليه فيلم است. اينكه زن‌ها در نزديكي خط مقدم، شهركي براي خودشان درست كرده‌اند تا نزديك همسران‌شان باشند و به جبهه كمك كنند و در عين حال هروقت منتظر رسيدن ماشين آذوقه هستند انگار قاصد مرگ را هم انتظار مي‌كشند كه خبر از شهادت يكي از عزيزان‌شان آورده. ايده مهيبي است و در اجرا هم خيلي خوب از كار درآمده. اما كل جذابيت فيلم كه قرار است آن را از خيل نمونه‌هاي ديگر فيلم‌هايي كه درباره نقش زنان در دفاع مقدس است، متمايز كند به همين تصوير خلاصه مي‌شود. شخصيت‌پردازي‌ها غالبا خوب است. پريناز ايزديار در نقش خانم خيري كه درواقع شهردار آن شهرك كوچك است نيمه ابتدايي فيلم ممكن است خيلي كليشه‌اي بنظر برسد اما درست از لحظه‌اي كه سيما وارد ماجرا مي‌شود و جنگ ميان آنها شكل علني پيدا مي‌كند، درست لحظه‌اي كه براي اولين‌بار به جز خانم خيري زن ديگري يعني سيما نامه مرگ را از دست قاصد مي‌گيرد، شخصيت‌پردازي خوب خانم خيري خودش را نشان مي‌دهد. زني كه با همه سخت‌‌گيري‌هايش و در عين حال آن مهرباني كه ناخودآگاه مخلوط با كمي تفرعن است و از بالا به پايين به بقيه زن‌ها دستور مي‌دهد و مراقبت‌شان مي‌كند، تبديل به موجودي شكننده و رقت‌انگيز مي‌شود. خانم خيري از رفتار طبيعي‌اش شرمنده است اما دقيقا همين رفتار طبيعي شخصيتش را كامل مي‌كند. وقتي درباره تفكر كارگردان نسبت به ديالوگ‌ها و شخصيت‌ها نوشتم منظورم دقيقا همين بود كه گويا خانم قيدي هم مثل خانم خيري شرمنده شده كه قهرمانش از آن ساحت فرشته‌گونه‌اش فاصله گرفته. قهرمان اصلي فيلم اما سيماست. زني كه به وضوح از لحاظ پوشش، تفكر و نگرش‌اش به زندگي از جنس آن زن‌هاي ديگر نيست. زني كه قرار هم نيست استحاله پيدا كند و تبديل به يكي از آنها شود ولي نرم نرمك براي اينكه خانواده‌اش را كنار هم جمع كند تن به ماندن مي‌دهد. 
قيدي با كمك فيلمبردارش، علي قاضي سكانس‌هاي خوبي گرفته كه به صورت تك‌پلان مي‌توانند تاثيرگذار باشند. آن نماي هلي‌شاتي كه زن‌ها با چادرهاي سفيد در دشت وسيع و بدون هيچ درخت و پناهي در حال دويدن هستند در حالي كه موشك‌باران مي‌شوند و ناگهان همه روي زمين مي‌افتند تا فرزندان‌شان را زير چادرشان در پناه بگيرند، تصوير درجه يكي است اما وقتي بمباران تمام مي‌شود و همه صحيح و سالم و بدون يك زخم حتي از جايشان بلند مي‌شود آنجاست كه دلرحمي كارگردان به چيره‌دستي‌اش چربيده و حس و حال سكانس به آن خوبي را خنثي كرده است. فيلمنامه «ويلايي‌ها» فقط يك طرح داستاني دارد. شهرك زنان نزديك ميدان جنگ، تقابل سيما با زنان، ماجراي خانم خيري و درنهايت سيمايي كه جاي خانم خيري را قرار است بگيرد. هيچ انسجامي ميان اين ماجراها برقرار نيست. به همين دليل مي‌توانيد تدوين فيلم را به هم بزنيد و يك سري پلان ديگر را پشت هم رديف كنيد و درنهايت فيلم هيچ آسيبي نمي‌بيند. اين از قدرت غيرقابل‌پيش‌بيني بودن فيلم نمي‌آيد. از عدم يك فيلمنامه منسجم قوي مي‌آيد. درنهايت باز هم فيلم امتياز بيشتري مي‌گرفت اگر نقش مردان به همان حضور قاصد محدود مي‌شد و خبر آمدن شوهر يكي از زنان كه عروس دم بخت است و سكانس‌هاي آماده كردن او توسط زنان جزو صحنه‌هاي خوب فيلم است. اما آمدن صابر ابر پيش خانواده‌اش و حضور او و دعواي سيما از امتياز فيلم كم مي‌كند. قيدي براي فيلم بعدي‌اش بايد محافظه‌كاري را كنار بگذارد و با اعتماد به نفس، بيرحمي بيشتري به خرج دهد.
صوفيا نصرالهي
نظرات
نظر خود را بنویسید:
عضویت در خبرنامه 7فاز

برای اطلاع از مطالب جدید 7فاز ایمیل خود را وارد نمایید.


مطالب مرتبط




































































































استفاده از تمامی مطالب 7فاز تنها با ذکر منبع و درج پیوند مجاز است.

طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی وبسایت توسط گروه ماز