یادداشت پویان عسگری درباره «خانه دوشیزه پرگرین برای بچه‌های عجیب و غریب» تیم برتون، «ایندیگ‌نیشن/خشم» جیمز شیمس و «بی‌اف‌جی» استیون اسپیلبرگ

بنظر مي‌رسد دنياي فانتزي «الدفشن» مورد علاقه فيلمساز با «فيكشن/گيم»‌هاي نوجوان پسند هزاره سوم تلفيق شده و چيزهايي (موجودات، ريتم سريع‌تر، ماشين زمان) از بيرون خود را به جهان برتون تحميل كرده‌اند. به عبارت بهتر «خانه دوشيزه پرگرين براي بچه‌هاي عجيب و غريب» واكنش تيم برتون است به فيلم‌هاي «سوپر هيرويي» و اقتباس شده از كاميك بوك‌ها. با اين فرق مهم كه در فيلم برتون، حس چندش‌آور «خطر» جايگزين «حريم امن» دروغين شده و تخيل افسارگسيخته برتوني، قراردادهاي مرسوم «مارول» و «دي‌سي» را‌ به چالش مي‌كشد.
7فاز:
«خانه دوشيزه پرگرين براي بچه‌هاي عجيب و غريب» تيم برتون:
فيلم جديد تيم برتون با نام طولاني «خانه دوشيزه پرگرين براي بچه‌هاي عجيب و غريب» يكي از مناقشه‌ برانگيزترين فيلم‌هاي او است. تماشاگران ناآشنا به سينما/جهان برتون، به سادگي و با دلايلي كه فيلم به آنها مي‌دهد از آن بدشان خواهد آمد. مخالفين دنياي شخصي فيلمساز هم فغان و ناله برخواهند آورد كه فيلم مزخرفي ديده‌اند و پيش‌بيني چنين وضعي در كارنامه فيلمساز را مي‌كرده‌اند! اما همه چيز درباره اين فيلم و تلاش براي جدي گرفتن آن، از جانب طرفداران قديمي فيلمساز و آنها كه آشنا به حال و هواي «برتون»ي هستند، آغاز مي‌شود. «خانه دوشيزه پرگرين براي بچه‌هاي عجيب و غريب» برآيند سالها تخيل و فيلمسازي تيم برتون در سينماي آمريكا است. فيلمي كه ملهم و آكنده از عناصر بصري/مضموني فيلم‌هاي قبلي برتون، مشخصا «بيتل جوس» و «عروس مرده» را بخاطر مي‌آورد. اينجا هم فيلمساز خلاق و «كودك رمانتيك» قدم در قلمرو مردگان گذاشته و راوي داستاني تازه، بنا شده بر اساس «تم» موردعلاقه نوجوانان امروز، «سفر زمان» شده است. براي اولين بار برتون ايده‌هايي تازه وارد جهان فيلمش مي‌كند و به همين خاطر «خانه دوشيزه پرگرين براي بچه‌هاي عجيب و غريب» علاوه بر ماهيت برآيند گونه‌اش، مي‌تواند ضامن شكلي جديد در كارنامه او هم باشد. فيلمي كه به طور واضح، محدوديت‌هايش بر امكاناتي كه دارد، مي‌چربد. اما مگر چند فيلمساز زنده در دنيا سراغ داريم كه اينگونه بي‌محابا به فانتزي و لحن «گروتسك» مجال بروز ‌دهند؟ براي كساني كه عاشق و دلباخته «سوييني تاد» هستند، فيلم‌هاي آخر برتون معنايي جز شكست و سرخوردگي نداشتند. «چشمان درشت» كمي اميدوار كننده بود و حالا فيلم تازه، مسيرهاي «فانتزي» جديد در مدل فيلمسازي برتون براي رهايي از بن‌بست‌هاي سبكي/مضموني‌اي كه در چند فيلم آخر دچارش شده بود را نشان مي‌دهد. جايي كه همراهي و همنشيني با موجودات عجيب و غريب در طول دو ساعت، با وجود بي‌منطقي‌هاي اثر، شما را از خود بيخود مي‌كند و غرق در «فانتزي» سياه. بنظر مي‌رسد دنياي فانتزي «الدفشن» مورد علاقه فيلمساز با «فيكشن/گيم»‌هاي نوجوان پسند هزاره سوم تلفيق شده و چيزهايي (موجودات، ريتم سريع‌تر، ماشين زمان) از بيرون خود را به جهان برتون تحميل كرده‌اند. به عبارت بهتر «خانه دوشيزه پرگرين براي بچه‌هاي عجيب و غريب» واكنش تيم برتون است به فيلم‌هاي «سوپر هيرويي» و اقتباس شده از كاميك بوك‌ها. با اين فرق مهم كه در فيلم برتون، حس چندش‌آور «خطر» جايگزين «حريم امن» دروغين شده و تخيل افسارگسيخته برتوني، قراردادهاي مرسوم «مارول» و «دي‌سي» را‌ به چالش مي‌كشد.
 
«اينديگ‌نيشن/خشم» جيمز شيمس:
صحبت درباره «اينديگ‌نيشن/ خشم» جيمز شيمس كار بسيار سختي است و اين موضوع مرتبط با درون «دلشكسته» هر تماشاگر معنا و مفهوم خود را پيدا مي‌كند. بعد از مدت‌ها با فيلمي آمريكايي طرف هستيم كه نه تنها به دنبال سرپوش گذاشتن بر كمبودها و حسرت‌هايمان نيست كه اتفاقا آنها را به شكل ترسناك، مشفقانه و مشتاقانه‌اي برجسته مي‌كند. از آن حرف‌هاي راستي كه خيلي‌ها جرات بيان و ابرازش را ندارند. اما شيمس متهور و گستاخ، بنا به نوول درخشان فيليپ راث،‌ با روحيه‌اي «ضد اجتماع» به جنگ چيزهاي اساسي مي‌رود؛ از مذهب و خانواده تا تمدن و آداب دست و پا گير متمدنانه. سكانس طولاني و شاهكار مواجهه مدير كالج با لوگان لرمن، كه چون فيلم كوتاهي درخشان در ميانه داستان قرار گرفته، دستمايه خطرناك و البته واقعي و مغتنم فيلم را تبيين مي‌كند. فيلمي افسرده و سرخورده كه برمبناي «اوج/ضد اوج»، «احساس/ضد احساس» بنا شده. لحظه‌اي احساسي شكل مي‌گيرد و پيانو نواخته مي‌شود اما به سرعت در آغوش ياس آرام مي‌گيرد و احساس شكفته زده،‌ مي‌پژمرد. «اينديگ‌نيشن/خشم» را كسي ساخته كه سال‌ها پيش فيلمنامه درخشان «طوفان يخ» آنگ لي را نوشته بود. استاد پرداخت‌هاي بطئي و تدريجي كه بواسطه شوك‌هاي «احساسي/جنسي»، مرگ و نيستي را به شخصيت‌هاي داستان‌هاي‌اش هديه مي‌دهد! «اينديگ‌نيشن/خشم» فيلم كساني است كه در مسير زيست‌شان خيلي زود به اسرار و حقايق آفرينش پي مي‌برند و در نسبت با آن چاره‌اي جز پذيرش مرگ پيدا نمي‌كنند. جان‌هاي وارسته‌اي كه تلف شدن، فرجام محتوم‌شان است و هنگام مرگ‌ به مشاهده زندگي پرپر شده‌شان نائل شده و راوي آن مي‌شوند. «اينديگ‌نيشن/خشم» داستاني است كه در حد فاصل كوتاه بين زخمي شدن تا لحظه مردن، شكل مي‌گيرد؛ روايتي حين مرگ با لحني عاشقانه و اندوهي تمام نشدني كه در جستجوي پناهي امن براي پذيرش مرگ، به «عشق» و خاطره لايزال «معشوق» مي‌رسد.
 
«بي‌اف‌جي/غول بزرگ مهربان» استيون اسپيلبرگ:
چه اتفاقي براي استيون اسپيلبرگ افتاده؟ يا به عبارت بهتر چرا فيلم‌هاي متاخرش، اينقدر فاقد احساس و شور فيلمسازي هستند؟ كارگرداني كه مهمترين ويژگي كارنامه‌اش، برانگيختن عواطف به كمك تكنولوژي بود چرا تا اين حد «سرسري» و «بي‌مزه» فيلم مي‌سازد؟ در ميان فيلم‌هاي متاخرش،‌ با ويژگي‌هاي مشترك «خشك»، «تخت»‌، «بي‌احساس»، «مونوتون» و «قابل پيش‌بيني»، «لينكلن» بواسطه منظر تاريخي فيلمساز، ديالوگ‌نويسي كرشنر و بازي دنيل دي‌لوييس تا حدي متمايز و ويژه بود. اما فيلم جديد «بي‌اف‌جي/ غول بزرگ مهربان»، هم ويژگي‌هاي بد فيلم‌هاي متاخر را يدك مي‌كشد و هم يادآور يكي از بزرگترين شكست‌هاي اسپيلبرگ يعني «هوك» است. باز هم يك اقتباس كودكانه كار دست فيلمساز داده و با فيلمي مواجه هستيم كه بدون توجه به اصول اوليه فيلمنامه‌نويسي و جذابيت، براي گروه سني «شش تا هشت» سال‌ ساخته شده است. نه داستاني وجود دارد و نه فراز و فرود دراماتيكي. جهان فيلم بيش از حد كودكانه و پاستوريزه است و اين براي فيلمسازي كه هميشه به «محافظه‌كاري» شهره بوده و معمولا از مواجهه با «خطر» ابا داشته‌ هم زيادي و باورنكردني است. هر شخص ديگري هم مي‌توانست كارگردان اين فيلم بي‌مايه و خنك باشد. از طرف ديگر و‌ با نگاه به «چارلي و كارخانه شكلات سازي» تيم برتون بنظر‌ مي‌رسد داستان‌هاي خطي و بي‌مزه رولد دال مناسب پرده بزرگ اين روزگار نيستند. در مقايسه با چيزهايي كه امروز توجه كودكان و نوجوانان را جلب مي‌كنند، داستان‌هاي او به شكل معصومانه‌اي باسمه و بي‌خطر هستند. «بي‌اف‌جي» خاطره بد «تن‌تن» را از ذهن پاك كرده و به تنهايي عنوان بدترين فيلم اسپيلبرگ در دو دهه اخير را از آن خود مي‌كند. جايي كه حتي اجراي عالي مارك ريلنس در نقش غول مهربان هم نمي‌تواند فيلم و اسپيلبرگ را از ورطه‌اي كه به آن دچار شده، نجات دهد.
پويان عسگري
نظرات
نظر خود را بنویسید:
عضویت در خبرنامه 7فاز

برای اطلاع از مطالب جدید 7فاز ایمیل خود را وارد نمایید.


مطالب مرتبط

































































































استفاده از تمامی مطالب 7فاز تنها با ذکر منبع و درج پیوند مجاز است.

طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی وبسایت توسط گروه ماز