یادداشت طاها افشین درباره آلبوم «طریق عشق» محمدرضا شجریان و پرویز مشكاتیان

آلبوم "طريق عشق" بخشي از دوران بي نظير موسيقي سنتي ايران در اواخر دهه شصت است و در چند روز آينده آمار فروش آن نشان خواهد داد كه موسيقي سنتي تا چه اندازه با روزهاي اوجش فاصله دارد. آلبوم "طريق عشق" شامل يكي از اجراهاي گروه عارف است و در زماني ضبط شده كه اين گروه، بهترين آثار تاريخ موسيقي سنتي را اجرا كرده است.
7فاز: آلبوم "طريق عشق" بخشي از دوران بي نظير موسيقي سنتي ايران در اواخر دهه شصت است و در چند روز آينده آمار فروش آن نشان خواهد داد كه موسيقي سنتي تا چه اندازه با روزهاي اوجش فاصله دارد. آلبوم "طريق عشق" شامل يكي از اجراهاي گروه عارف است و در زماني ضبط شده كه اين گروه، بهترين آثار تاريخ موسيقي سنتي را اجرا كرده است. بيداد، دستان، نواب-مركب خواني حاصل همكاري همين گروه به سرپرستي و آهنگسازي پرويز مشكاتيان و خوانندگي محمدرضا شجريان است.
بررسي و تحليل "طريق عشق" دقيقا به مثابه بررسي يك اثر هنري باستاني است و انگار سالهاست كه از اين نوع موسيقي نداشتيم. فرمي از گروه نوازي كه يا اجرا نمي شود و يا به بدترين شكل كپي مي شود و اگر در اين چند سال آلبوم شاخصي وجود داشته از بازماندگان همان نسل بوده است.
اما آلبوم با يكي از آن پيش درآمدهاي با شكوه پرويز مشكاتيان آغاز مي شود. پيش درآمد "گل نوش" در آواز افشاري و تنظيم بسيار جذاب سازها، بدون آنكه سازي غالب باشد رنگ كاملي از يك اركستر ايراني را مي سازد. اصولا شيوه كار مشكاتيان به همين شكل بوده هميشه از تمام ظرفيت سازها در كارهايش بهره برده است.
بعد از پيش درآمد طبيعتا درآمد افشاري و البته گذري از آواز افشاري را با سنتور مشكاتيان مي شنويم و افسوس نبودنش در اين روزها را مي‌خوريم. پرويز مشكاتيان در نوازندگي از دو عنصر تكنيك و حس، يكسان بهره مي برد و همواره تكنوازيهايش پر از تكنيك و در عين حال دلنشين است بر خلاف آنچه امروز مي شنويم كه تاكيد بي جا بر تكنيك كارها را خشك و بي احساس كرده است. اما در ادامه ساز مشكاتيان آواز شجريان بزرگ مي آيد و كوك اركستر، آفشاريِ سُل است و شجريان ناگزير است كه از اوج صداي شروع كند و امري طبيعي است كه او اين كار به راحتي انجام مي دهد.
دو قطعه "گل نوش" و "چهار مضراب دل انگيز" يا "دل انگيزان"، پيش از اين در آلبوم " افشاري مركب" به خوانندگي ايرج بسطامي منتشر شده بود اما واضح است كه هر دو قطعه براي اولين در كنسرتهاي شجريان و مشكاتيان اجرا شده است و اينكه چرا اين آلبوم تا به امروز منتشر نشده وسواس اين زوج هنري بوده تا آن سالها از تكرار پرهيز كرده باشند و از اتنشار اين آلبوم صرف نظر كنند. اما بعد از چهار مضراب به يكي از تركيب هاي آشناي ساز و آواز مي رسيم كه پيش از اين در آلبوم "دل مجنون" آن را شنيده ايم. آواز شجريان و ساز داود پيرنياكان، تركيب آشنايي بوده كه آلبوم هاي "سروچمان"، "دل مجنون" و "پيام نسيم" از جمله آنهاست و البته جزو كارهاي شاخص ايشان به حساب نمي آيد.
تصنيف دل مجنون با تنظيم و كوك متفاوت از آنچه قبلا شنيديم هم در اين اجرا وجود دارد و شنيدنش خالي از لطف نيست و با اينكه آن را شنيديم اما اين اجرا حال و هواي ديگري دارد. و پس از آن دوباره ساز و آواز تا فضا براي يك مدلاسيون از افشاري به نوا آماده اجراي تصنيف "الا يا ايها الساقي" شود. انتشار اين تصنيف نيز به آلبوم "افشاري مركب" و با صداي ايرج بسطامي برمي گردد و شنيدنش با صداي شجريان كه اين تصنيف پيش از مرحوم بسطامي خوانده نيز لطف خود را دارد. پايان بخش اين آلبوم تصنيف خاطره انگيز "جان جهان" است كه در شاهكاري به نام " نوا-مركب خواني" آن را شنيده ايم و تنظيم آن تفاوتي با اين اجرا ندارد. 
شايد بعد از اين همه انتظار، انتشار آلبوم "قاصدك" مزه ي ديگري مي داشت اما نمي شود عدم انتشار آن در اين برهه از زمان نقد كرد و در واقع بر ما معلوم نيست كه استاد بزرگ آواز امروز در چه شرايط روحي قرار دارند و شايد اين تلخي خوشايند "قاصدك" را نخواهند در اين شرايط مزه كنند و شايد زمان مناسب تري براي انتشار آن وجود دارد. اما هرچه هست، پس از ناكامي هواداران شجريان و مشكاتيان در اجراي مشترك آنها، شايد انتشار "قاصدك" با كيفيت مطلوب تنها خواسته به حق آنها باشد.
طاها افشين
نظرات
پوريا پورنيکي سه شنبه 6 مهر 1395 عالي بود متن طاها جان .. فقط بايد اشاره ميشد اين اجرا زنده بود و يک پرده بالاتر از اجرايي بسطامي بود
?
3 0
پاسخ

طاها افشين جمعه 9 مهر 1395 ممنون جناب پوريا از اينكه وقت گذاشتيد و مطلب را خوانديد در مورد نكاتى كه فرموديد هم بايد عرض كنم كه كوك اركستر را اشاره كردم و تصورم اين بود كه اهل فن مى دانند افشارىِ سُل بسيار سخت است اما در مورد آلبوم كه ضبط يك كنسرت بوده اشاره اى نشده و حق با شماست گرچه در تبليغات آلبوم مكرراً به اين نكته اشاره شده است. ارادت
0 0
پاسخ

حسن چهارشنبه 12 آبان 1395 البته به نظر مي رسد دليل عدم پخش اين اثر به اختلافات استاد شجريان و مرحوم مشكاتيان بازگردد كه اقاي شجريان كار را حبس كردند ، همانند چند كارديگر . و اقاي مشكاتيان لاجرم به سراغ خواننده ديگري رفتند كه مدت ها و تا قبل از مرگ در بم ، مورد غيظ و غضب استاد بود.
0 0
پاسخ

نظر خود را بنویسید:
عضویت در خبرنامه 7فاز

برای اطلاع از مطالب جدید 7فاز ایمیل خود را وارد نمایید.


مطالب مرتبط












استفاده از تمامی مطالب 7فاز تنها با ذکر منبع و درج پیوند مجاز است.

طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی وبسایت توسط گروه ماز