یادداشت طاها افشین درباره آلبوم «ملک جمشید» کوروش یغمایی

آلبوم با يك قطعه راكِ ملايم آغاز مي شود. اساسا راكِ كوروش يغمايي بسيار تغزلي است و آغاز اين آلبوم نشان مي دهد كه كوروش يغمايي همچنان  با همان روحيه ديرين خود آهنگسازي مي كند. قطعه «كي تو مي آيي؟» كاملا پر انرژي شروع مي شود و نويد يك راكِ خوب را مي دهد. انتخاب ترانه و تنظيم آن به شكلي است كه تمامي اسلوب ترانه سازي در آن رعايت شده و از نقاط قوت اين ترانه به حساب مي آيد. آنچه از خوانندگي كوروش يغمايي به گوش مي رسد يك آوازِ در خدمت موسيقي است. در واقع كوروش يغمايي اين قطعه را بسيار ساده و روان مي خواند بدون آنكه بخواهد آوازش را بر موسيقي تحميل كند.
7فاز:
ملک جمشيدِ در وطنِ خويش غريب
در موسيقي ايران و داستان صدور مجوز،  قانون نانوشته اي وجود دارد که گاهي اصالت هنرمندان به جاي آنکه برايشان امتياز محسوب شود، عاملي مي شود تا بدون هيچ دليلي مجوز کار نداشته باشند.
در طي سالهايي که بر موسيقي گذشته چه در مقطع قبل از انقلاب و چه پس از آن حتي يک قطعه از کوروش يغمايي پيدا نمي کنيد که مشکل مميزي داشته باشد. موسيقي خوب و بدون نقص، اشعار فاخر، تنظيم هاي گوش نواز و بسياري ديگر از ويژگي هاي موسيقي يغمايي، سبب شده تا او جزو مفاخر موسيقي ايران به حساب آيد اما همچنان براي اخذ مجوز از ارشاد دچار مشکل است. او در اين سالها تلاش کرده که سکوت کند و کار کردنش احتمالا گنجينه اي از قطعات شنيده نشده باشد.
 
اما کوروش يغمايي از سال 1382 به دنبال گردآوري يک کار جديد بود و 8 سال براي صدور مجوز آن به انتظار نشست تا در آخر ناگزير شود آلبومش در خارج از ايران منتشر کند.
نکته جالب اينجاست که شرکت آمريکايي Now- Again Records نيز به خواسته کوروش يغمايي صبر کرد تا اين آلبوم در ايران و ديگر نقاط جهان بصورت هم زمان پخش شود اما دفتر موسيقي وزارت ارشاد با ممانعت از صدور مجوز، کوروش يغمايي را ناچار کرد تا اين آلبوم را دور از وطن خودش منتشر کند. وي در يادداشتي از اين اتفاق ابراز ناراحتي نمود و قطعه نوروز را متعلق به مردم ايران دانست.
اما آلبوم پر ماجراي «ملک جمشيد» در واپسين روزهاي بهار در آينونز و ديگر سايت هاي خارجي به فروش گذاشته شد تا ملک جمشيد در غربت به گوش هم راک بازان ايراني برسد. Now-Again Records در توضيح اين آلبوم از کوروش يغمايي به عنوان پدر راک ايران (که البته با ترجمه تحت الفظي مي شود آن را پدرخوانده راک ايران ترجمه کرد)  معرفي کرده است.
آلبوم با يک قطعه راکِ ملايم آغاز مي شود. اساسا راکِ کوروش يغمايي بسيار تغزلي است و آغاز اين آلبوم نشان مي دهد که کوروش يغمايي همچنان  با همان روحيه ديرين خود آهنگسازي مي کند. قطعه «کي تو مي آيي؟» کاملا پر انرژي شروع مي شود و نويد يک راکِ خوب را مي دهد. انتخاب ترانه و تنظيم آن به شکلي است که تمامي اسلوب ترانه سازي در آن رعايت شده و از نقاط قوت اين ترانه به حساب مي آيد. آنچه از خوانندگي کوروش يغمايي به گوش مي رسد يک آوازِ در خدمت موسيقي است. در واقع کوروش يغمايي اين قطعه را بسيار ساده و روان مي خواند بدون آنکه بخواهد آوازش را بر موسيقي تحميل کند.
قطعه دوم يک بَلِد (Ballad) است به نام «حرفهاي آبي» يک پاپ راک عاشقانه که تنظيم جذاب آن، شنونده را به ياد تنظيم هاي درخشاني نظير کارهاي واروژان مي اندازد. شعر خوب، تغيير به موقع تناليته صداي خواننده و ريتم نرم و رونده اين قطعه بسيار جذاب از آب درآمده است. بخشي از مورد توجه قرار گرفتنِ اين اثر مانند هر موزيک ديگري به سليقه مخاطب بستگي دارد اما اکثر قطعات اين آلبوم گوش نواز و شنيدني است خصوصا که شنونده مطمئن است علاوه بر زيبايي به يک اثر درست (به لحاظ تخصصي) گوش مي دهد.
قطعه سوم و چهارم نيز روند قطعات گذشته را به لحاظ حال و هوا و تکنيک دنبال مي کند. در واقع تا پايان قطعه چهارم تنها وجه ايراني قطعات، کلام آنهاست و به خوبي با اين موسيقي تلفيق شده اما از قطعه پنجم ديگر شاهد يک راک محض نيستيم. قطعه « پشت اون در» با ريتم کاملا عربي آغاز مي شود و در پي آن نواي ني عربي مي آيد تا فضاي قطعه کاملا به موسيقي عربي و خصوصا آنچه در کارهاي مصري شنيده مي شود نزديک شود اما اين فضا با تغيير سازبندي و بدون تغيير ريتم جاي خود را به يک فضاي راک مي دهد که در پس آن همچنان موسيقي عربي شنيده مي شود. کلام به خوبي روي موسيقي جا افتاده و پس از خوانش بند اول ترانه شاهد يک گفتگوي کوتاه بين دو فرهنگ موسيقايي عربي و راک شکل مي گيرد. شايد يکي از درخشان ترين تلفيق هايي باشد که در موسيقي ايران اتفاق افتاده است.
ترانه «پناهنده» حديث نفس يغمايي  مي باشد و يا شايد زبان حال آلبوم «ملک جمشيد» است که سرنوشتش با يک پناهنده فرق چنداني ندارد. اين ترانه بيش از آنکه يک راک اصيل با مولفه هاي خاص خود باشد يک ترانه پاپ است که مهمترين نکته آن قابلِ زمزمه بودنش است. در بين قطعات اين آلبوم، «پناهنده» شايد معمولي ترين قطعه باشد اما در مقايسه با ترانه هاي پاپ امروزي همچنان يک سر و گردن بالاتر از آنها خواهد بود.
«نوروز» شايد اتفاق ويژه اي در موسيقي راک نباشد اما در ترکيب ژانرهاي موسيقي شاهد يک ترانه محترم است. اين ترانه را مي شود هم پايه ترانه اي مثل «بوي عيدي» فرهاد قرار داد. کوروش يغمايي به عنوان يکي از پيشروان راک در ايران، به  دور از ژست هاي مرسوم و در نهايت تواضع ترانه اي پر انرژي براي مهمترين آيين مردمش ساخته است. آلبوم با ترانه «سفر» ادامه پيدا مي کند. پس از قطعه چهارم لحن آلبوم کمي تغيير مي کند و نم نم به سمت موسيقي پاپ راک مي رود. قطعه ما قبل آخر اين آلبوم نيز در فضاي رمانتيک ساخته شده و اين بار موسيقي است که در خدمت کلام قرار گرفته گرچه در ميانه قطعه، گيتار الکتريک با چند جمله، فضاي مورد نظر يغمايي را يادآوري مي کند.
و در نهايت به قطعه پاياني اين آلبوم مي رسيم؛ «ملک جمشيد» روايتي است از مرحوم نوذر پرنگ و کوروش يغمايي با تنظيمي جذاب آن را روايت مي کند. موسيقي بدون شک در فرم راک باقي مانده اما محتواي کلام شکل تازه اي از موسيقي يغمايي را براي مخاطب تصوير مي کند. در ميانه آهنگ و در نقطه تعليق روايت، ريتم به يکباره به شش-هشت تغيير مي کند اما اين اتفاق آنقدر درست افتاده که نمي شود آن را نپذيرفت. گرچه ممکن است اين ترانه نتواند سليقه عام را تامين کند اما نمي شود آن را ناديده گرفت. از گفته هاي کوروش يغمايي مي شود اينطور استنباط کرد که او علاقه عجيبي به ترانه خود دارد. وي در جايي عنوان نموده که پس از گرفتن شعر از نوذر پرنگ آن را بارها خوانده و تنها بخاطر يک تغيير يک کلمه نزد او بازگشته است. گويا در ابتدا شعر بدين صورت بوده که : «شب از دروازه بيرون زد/ به پهناي بيابون زد/  پس از چهل روز در صحرا…» و يغمايي از نوذر پرنگ مي خواهد که اين چهل روز را به عددي کاهش دهد که ملک جمشيد توان سر کردن آن ايام در صحرا را داشته باشد و نوذر پرنگ بي درنگ اين عدد را به ده روز کاهش مي دهد. (در نسخه اي با دستخط مرحوم پرنگ، تصحيح و خط خوردگي به وضوح ديده مي شود.) دقت به جزييات تا اين حد و وسواس عجيب کوروش يغمايي در کنار صبر او براي انتشار آلبوم در ايران و محقق نشدن اين قضيه، تراژدي تاسف باري است که در رابطه با اين آلبوم روي داده است. کوروش يغمايي پس از سالها تلاش خواست تا با مردمش از راهي که در آن استاد است، همکلام شود که اين اتفاق آن طور که بايد نيافتاد تا آخرين اثر او با کمي شانس تنها از آيتونز و ديگر سايتهاي خارجي خريداري شود وگرنه که اسير دانلودهاي غير قانوني خواهد شده و من شخصا اميدوارم که اين يادداشت بتواند در شناخت و مجاب شدن افراد براي خريد قانوني آن موثر واقع شود.
طاها افشين
نظرات
سبحان يكشنبه 20 تير 1395 يادداشت خوبي بود..چه خوب که به ياد يغمايي بزرگ هستيد
0 0
پاسخ

کامبيز يكشنبه 20 تير 1395 عالي.هم آلبوم و هم يادداشت.لذت بردم
0 0
پاسخ

نظر خود را بنویسید:
عضویت در خبرنامه 7فاز

برای اطلاع از مطالب جدید 7فاز ایمیل خود را وارد نمایید.


مطالب مرتبط

















































استفاده از تمامی مطالب 7فاز تنها با ذکر منبع و درج پیوند مجاز است.

طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی وبسایت توسط گروه ماز