یادداشت طاها افشین درباره آلبوم «دوئل در آینه» رضا یزدانی

اين كه ما بخواهيم يك ژانر از موسيقي غربي را وارد فرهنگ و جغرافياي خود كنيم به چيزي بيش از آشنايي با آن ژانر نياز دارد. در واقع موزيسين هايي نظير رضا يزداني بايد بر زبان ادبيات فارسي به بيش از يك فرد معمولي تسلط داشته باشند تا بتوانند بهترين تلفيق از زبان خودشان و موسيقي خاص راك را ارائه دهند. آنچه در ترانه هاي اين آلبوم به گوش مي رسد اغلب اشعار منظم و قافيه داري است كه آهنگ براي آنها ساخته شده. در نوع موسيقي بيانگر همه چيز در خدمت كلام است در حالي كه وقتي به اصل اين ژانر نگاه مي كنيم درمي يابيم كه اتفاقا كلام در خدمت موسيقي بوده است. به آثار بزرگان راك نظير پينك فلويد نگاه كنيد. كدام بُعد برجسته تر است؛ موسيقي يا كلام؟ و طبيعتا كه جواب قطعي، موسيقي است. اشعار بزرگان راك عمدتا ساده و بي وزن است و به فراخور موسيقي و سرضرب ها ممكن است وزنش تغيير كند اما رضا يزداني اصرار دارد كه هم آهنگش را بخواند و هم شعرش را موزون؛ بنابراين در اكثر قطعات ما با يك تلفيق بد از شعر و موسيقي روبه رو هستيم.
7فاز:
آن مرد به جاي موتو سيکلت با اسب آمد
"بي غروب" با تنظيمي در فضاي آهنگ هاي پاپ دهه پنجاه است. تنظيم هايي که پاپ بودند اما عيار بالايي داشتند و استفاده از سازهاي بادي يکي از نقاط قوت آن است.بي غروب با شعر روان و ساده " مهدي ايوبي" و تنظيم خوب "محمد خرمي نژاد" بهترين انتخاب براي اولين قطعه اين آلبوم است. 
اما قطعه دوم که نامش "برزخ"است و کاملا در فضاي راک ساخته شده و شعر مناسبي براي اين سبک دارد به لحاظ خوانندگي دچار يک مسئله جدي است. خوانندگي رضا يزداني مانند نام قطعه اش در برزخ است و ترديد خواننده براي اينکه تصميم بگيرد که صدايش را در فضاي گلو بسازد يا در فضاي سر، کاملا مشهود است . نوع خوانندگي رضا يزداني با صداسازي هاي گاه اغراق شده همراه است که البته تا اندازه اي اقتضاي موسيقي راک است اما در اين قطعه اين تغيير حالت صدا بيش از اندازه است و معلوم نيست که بالاخره قرار است يک بَلِد (Ballad) عاشقانه بشنويم يا يک قطعه اعتراض آميز راک.
"تونل کندوان" يک گزارش موزيکال است با تحريرهاي نا به جا و موسيقي در آن نقش يک فضا ساز و موسيقي متن را دارد تا اينکه بخواهد آهنگي براي اين شعر باشد و مخاطبي را جذب کند. شعر نيز شرايط بهتري ندارد. البته نبايد از بخش پاياني اين قطعه و نوازندگي گيتار الکتريک آن گذشت که مي تواند مخاطبان موسيقيِ سازي را راضي کند. اما آلبوم با "مي ترسم از خودم" تلاش مي کند تا با ضرباهنگ بالا و تکنوازي هاي گيتار، به شنونده يادآوري کند که اين آلبوم همچنان راک است. البته که خود اين قطعه به تنهايي شرايط راک را دارد اگر چه منتظر صداي خراشيده تري هستيم اما تنظيم قطعه حسابي ما را مشغول خود مي کند. «راديو» باز هم قطعه اي است که تنظيم آن براي راک پسندان جذاب است و شعرش امروزي آن مي تواند مخاطب را جذب کند اما نکته اي که در اين قطعه هم به چشم مي خورد نوع اداي کلمات و صداي رضا يزداني است. 
در ترانه هاي «تاريخ تکراري» و «تحريف تاريخ» نوع اداي کلمات خواننده ، با لهجه بسيار غليظي همراه است به شکلي که انگار خواننده فردي است غير ايراني که به تازگي فارسي ياد گرفته و با در بهترين حالت يک ايراني است که به زبان انگليسي بيشتر از زبان مادري خود مسلط است! اين نوع اداي کلمات و خوانش کمي توي ذوق شنونده مي زند خصوصا که حالت تصنعي آن کاملا مشهود است. اين که ما بخواهيم يک ژانر از موسيقي غربي را وارد فرهنگ و جغرافياي خود کنيم به چيزي بيش از آشنايي با آن ژانر نياز دارد. در واقع موزيسين هايي نظير رضا يزداني بايد بر زبان ادبيات فارسي به بيش از يک فرد معمولي تسلط داشته باشند تا بتوانند بهترين تلفيق از زبان خودشان و موسيقي خاص راک را ارائه دهند. آنچه در ترانه هاي اين آلبوم به گوش مي رسد اغلب اشعار منظم و قافيه داري است که آهنگ براي آنها ساخته شده. در نوع موسيقي بيانگر همه چيز در خدمت کلام است در حالي که وقتي به اصل اين ژانر نگاه مي کنيم درمي يابيم که اتفاقا کلام در خدمت موسيقي بوده است. به آثار بزرگان راک نظير پينک فلويد نگاه کنيد. کدام بُعد برجسته تر است؛ موسيقي يا کلام؟ و طبيعتا که جواب قطعي، موسيقي است. اشعار بزرگان راک عمدتا ساده و بي وزن است و به فراخور موسيقي و سرضرب ها ممکن است وزنش تغيير کند اما رضا يزداني اصرار دارد که هم آهنگش را بخواند و هم شعرش را موزون؛ بنابراين در اکثر قطعات ما با يک تلفيق بد از شعر و موسيقي روبه رو هستيم.
نکته ديگري که در مورد يزداني قابل بحث است صداي اوست. اساسا نقش خواننده در موسيقي راک يک نقش محوري نيست و به خواننده به ديد يک همراهي کننده نگاه مي شود تا حرف کلي را اثر به زبان عاميانه بزند. قرار نيست از تکنيک هاي پيچيده صداسازي و تحريرهاي عجيب غريب استفاده شود و شنونده راک خود را آماده نکرده تا از يک آواز لذت ببرد اما نوع موسيقي ايراني و تربيت گوش و ذهن مخاطب ايراني به گونه ايست که علاقه دارد حرفي  به زبان خودش بشنود و موسيقي مورد پسند ايرانيان عمدتاً موسيقي با کلام است و رضا يزداني به جاي آنکه تلاش کند تا با موسيقي راک جهت گرايش مخاطب ايراني به سمت موسيقيِ «سازي» يا «Instrumental» تغيير دهد، ساده ترين راه را به بدترين شکل انتخاب کرده و نوع خواندنش نه تنها شنونده ايراني به سمت موسيقيِ سازي متمايل نمي کند، که آن را با يک نوعي از موسيقي کلامي آشنا مي کند که بي کيفيت و تصنعي است و زمزمه کردنش مي تواند لحن و گويش را تغيير منفي دهد. 
در اين يادداشت چند نمونه از قطعات اين آلبوم بررسي شد با اينکه آلبوم از شانزده قطعه تشکيل شده اما نکات مشترکي درباره تمام اين شانزده قطعه وجود دارد که نياز به بررسي تک تک آنها را مرتفع مي کند. روي جلد آلبوم نيز عکسي از رضا يزداني، سوار بر اسب ديده مي شود که اگر اين آلبوم کانتري بود مي شد توجيهي براي مناسبت اين عکس و آلبوم پيدا کرد اما آلبوم تنها يک قطعه کانتري به نام « دوئل» دارد که موسيقي آن بسيار قابل احترام است خصوصا که اداي ديني به  فيلم «خوب، بد، زشت» با موسيقي به ياد ماندني «انيو موريکونه» دارد. حتي در همين قطعه هم که شايد به اعتباري بهترين قطعه آلبوم باشد خواندن رضا يزداني، با اشکالات جدي در اداي کلمات روبه رو است. به عنوان مثال چرا رضا يزداني کلمه «سکانس» را با غلظت تمام «شکانش» تلفظ مي کند؟ عجيب است اگر هنرمندي بخواهد تلفظ بد لغات را به عنوان امضاي خودش در يک اثر انتخاب کند.
اگر آلبوم را از بيپ تيونز تهيه کرده باشيد با يک تِرَک اضافه روبه رو مي شويد که حاوي مصاحبه اي کوتاه با رضا يزداني است که در آن عنوان مي کند که خود را گيتاريست خيلي خوبي نمي داند و هنرش خوانندگي است اما بر خلاف نظر ايشان بايد گفت که اتفاقا ايشان گيتاريست بدي نيستند و مي توانند حرف براي گفتن داشته باشند اما به عنوان خواننده، تا به اينجاي کارقطعاً حرفي براي گفتن نداشته اند. شايد بهتر بود او به جاي اسب، سوار بر يک موتور سيکلت مي بود. شايد بهتر بود او در اين آلبوم ساده تر مي خواند و بيشتر مي نواخت و شايد بهتر باشد رضا يزداني قبول کند بيشتر نوازنده قابلي است تا يک خواننده قابل.
طاها افشين
نظرات
مهران چهارشنبه 9 تير 1395 آلبوم خوبي نبود..کارهاي قبليش رو بيشتر دوست داشتم
1 6
پاسخ

مصطفي چهارشنبه 9 تير 1395 آفرين بالاخره يک يادداشت خوب از آقاي افشين خوانديم
2 4
پاسخ

مخاطب چهارشنبه 9 تير 1395 عجيب اينکه قطعه تونل کندوان که از نظر شما اصلا خوب نيست محبوب ترين ترک اين آلبوم بين مخاطبانش هست و به نظر ميرسه واقعا در انتقال احساس موفق عمل کرده. شايد بهتر باشه به جاي مقايسه يزداني با موسيقي راک جهان، يزداني رو با خودش مقايسه کنيد چيزي که به عنوان تصنعي بودن يا تحريرهاي عجيب و غريب ازش اسم مي بريد، دقيقا همان جنبه اي از کار ايشان است که براي مخاطبانش جذاب بوده. کاراکتري که صدا و نوع خواندن يزداني منتقل ميکند قطعا در کلام فارسي منحصر به فرد هست. به شخصي قطعه تاريخ تکراري از اين آلبوم براي من بسيار قابل ستايشه.
8 3
پاسخ

حميدرضا دوشنبه 22 شهريور 1395 من طرفدار دوئل در آينه نيستم. با اين وجود نقد شما هم ابدا درخور نيست. اين درست است که دوئل در آينه بهترين آلبوم رضا يزداني نيست اما صرف اين که يک آلبوم نه چندان خوب (و البته نه چندان هم بد) از يک خواننده که پانزده سال است موسيقي کار ميکند و حداقل در زمينه موسيقي راک ايران وزنه اي به حساب مي آيد را بشنويم و بعد حکم بدهيم که او خواننده بديست جزم انديشيست. کاش در اين شبه نقد اندک ارجاعاتي هم به آثار پيشين يزداني وجود ميداشت و بعد اين ادعاي بزرگ مطرح ميشد که او به عنوان يک خواننده قطعا تا به اينجاي کار حرفي براي گفتن نداشته. جدي؟! با بررسي نه قطعه از يکي از نه آلبوم (به استثناي آلبوم تصويري نوستالوژي) يک خواننده با سابقه حکم به بي تاثيري و ناتواني اش ميدهيد؟ از ديالکتيک نقد چيزي ميدانيد؟ آيا خود شما منتقد قابلي هستيد؟
5 0
پاسخ

پريا چهارشنبه 3 خرداد 1396 به نظر من همينكه شما تصميم گرفتين كه در باره اين البوم نظر بدين و نقد كنين يعني رضاي يزداني تا الان حرفي براي گفتن داشته،همچنين نبايد اين نكته رو فراموش كرد كه ايشون اغلب ترانه هايي رو انتخاب ميكنن كه كمتر كسي جسارت خوندنش رو داره
3 0
پاسخ

محمد پنجشنبه 5 مرداد 1396 درسته اين آلبوم به اندازه آلبوم هاي ديگه اش خوب نبود ولي انقدر هم نبوده که شما ايشون را خواننده بد خطاب کنيد. در ايران حتي يک نمونه مانند رضا يزداني پفدا نميشه و قطعا خواننده قابلي بودند که اين همه سال فعاليت داشتند و مخاطبان خاص زيادي هم دارد
1 0
پاسخ

نظر خود را بنویسید:
عضویت در خبرنامه 7فاز

برای اطلاع از مطالب جدید 7فاز ایمیل خود را وارد نمایید.


مطالب مرتبط




















































استفاده از تمامی مطالب 7فاز تنها با ذکر منبع و درج پیوند مجاز است.

طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی وبسایت توسط گروه ماز