یادداشت نویسنده 7فاز درباره دیوید بویی (1947 - 2015) - ستاره‌ای که به زمین آمد

ستاره‌ي سياه آخرين آلبوم متولد 8 ژانويه است و لازاروس نام ترانه‌اي در اين آلبوم، اشاره به شخصيتي است كه داستانش در انجيل يوحنا روايت شده است. مرده‌اي كه 4 روز پس از مرگ، مسيح او را به عنوان معجزه‌ي خود و نشان دادن قدرت خداوند، با اين بشارت به اطرافيانش زنده مي‌كند: «كفن او را بدرآوريد و بگذاريد برود.». بويي اينجا خود لازاروس زمانه است و با موسيقي‌اش مسيح‌وار باز به زندگي بازگردانده مي‌شود تا بين ما به حيات خود ادامه دهد.
7فاز: 
1 - «از سرگرد تام به زمين : فضاپيما مي‌داند من را کجا ببرد...
به زنم بگوييد دوستش دارم، خودش مي‌داند...
از زمين به سرگرد تام: از مدار خارج شدي
اشکالي پيش آمده
صدايم را مي‌شنوي سرگرد تام؟
صدايم را مي‌شنوي سرگرد تام؟»
ده ، نه ، هشت ، هفت، شش...اين شمارش معکوس، پرواز سفينه سرگرد تام از زمين را همچون استعاره‌اي آشنا بر مصرف مخدر اعلام مي‌کند. او اختيارش را به آن مي‌سپارد تا معلق در قوطي حلبي‌اش ميان ستاره‌ها رها شود. سفينه، ارتباطش با زمين قطع و بسيار دور از زمين در فضا محو مي‌شود. استعاره غريب space oddity، ترانه‌اي ملهم از اوديسه فضايي کوبريک که ديويد بويي 22 ساله آن را در سينما ديده بود، با ترکيبي موسيقيايي از سايکودليک راک و اسپيس راک در سال 1969 کامل مي‌شود. اين شروع محبوبيت هنرمندي است که ناگزير از نيافتن فردي براي اجراي موسيقي و شعرهايش، به ناچار خود پا به عرصه خوانندگي گذاشت.
 
2 - «پنج سال براي گريستن داشتيم»
بويي در خواب پدر بيمارش را مي‌بيند که به او مي‌گويد ديگر هيچ وقت نمي‌تواند پرواز کند و تا 5 سال ديگر خواهد مرد. اولين ترانه از آلبوم سال 1972 او به نام «ظهور و سقوط زيگي استارداست و عنکبوت‌هاي مريخي» از نابودي زمين طي 5 سال آينده خبر مي‌دهد. گوينده اخبار اين هشدار ترسناک را مي‌دهد و بعد واکنش مردم به آن را مي‌شنويم. بويي از لذت زندگي مي‌گويد، از تلفن‌ها، سالن‌هاي اپرا، ملودي‌هاي مورد علاقه‌اش، اسباب بازي‌ها و تلويزيون، مردان چاق و لاغر، دراز و کوتاه. در اين آلبوم بويي شخصيتي به نام زيگي استارداست خلق کرد. يک ستاره راک از سياره‌اي ديگر با سيماي آدم فضايي که وقتي مي‌فهمد کار جهان رو به اتمام است به زمين مي‌آيد. او از طريق راديو با استارمن ارتباط مي‌گيرد تا زمينه ي حضورش را براي نجات زمين فراهم کند. يک قصه استعاري ديگر مملو از مفاهيمي چون پايان دنيا، ناجي، عشق، نجات بخشي موسيقي و ...
 
3 - « نه عشق من، تو تنها نيستي
خودت را مي‌بيني اما هيچ منصف نيستي
مهم نيست چه بوده‌اي و چه ديده‌اي
چاقوها مغز تو را مي‌آزارند
من نيز سهم خود دارم و با دردم تو را ياري مي‌دهم
تو تنها نيستي»
بخشي از ترانه Rock’n Roll Suicide با الهام بويي از اشعار بودلر، ارجاع به ترانه‌اي از ژاک برل و تلميحات به آثار مانويل ماچادو شاعر اسپانيايي همراه شده است. تم اصلي ترانه بر اساس ايثار زيگي استارداست در پايان داستان آلبوم شکل گرفته است. برخي طرفداران بويي اشاره کرده‌اند که همين ابيات چطور آنها را از نااميدي مفرط رهايي داد.
 
4 - « عزيزم، من دوباره در اتاق، شيشه را شکستم
گوش بده
به فرش زير پايت نگاه نکن!
طرحي ترسناک روي آن کشيدم.»
آلبوم Low اولين بخش از سه گانه‌ي برلين از مرزها و محدوديت‌ها مي‌گذرد و به دالان‌هاي تاريکي وارد مي‌شود که هنرمند مي‌خواهد طي چهار دهه‌ي بعد يک به يک‌شان را بر همگان روشن کند. در اين دوره روايت داستاني متن ترانه‌ها جاي خود را به اشعار ميني مال مي‌دهد. او که تا بحال در موسيقي‌اش سبک‌هايي چون فولک راک و گلم راک را آزموده و تا مرزهاي هارد راک پيش رفته است اين‌بار با چرخشي عجيب و تاريخ‌ساز رويکردي تجربي و آوانگارد را با تاثيرپذيري از کرفتورک و نيو همراه مي‌کند. به سراغ الکترونيک، امبينت و آرت راک مي‌رود و آلبومي توليد مي‌شود که از زمانه‌اش بسيار جلوتر است و سرحدات موسيقي راک را گسترش مي‌دهد. بويي براي ترک اعتياد به آلمان غربي رفته و تلاش دارد جاني تازه به زندگي حرفه اي‌اش بدمد. با ايگي پاپ خداي موسيقي پانک رفيق و همکار و هم‌خانه است. بنظر مي‌رسد ترکيب زيگي و ايگي يک ايده‌آل مطلق باشد اما بويي چندي قبل نقاب زيگي استارداست را بخاطر تاثير منفي روي شخصيتش براي هميشه کنار گذاشته است. مسير خانه تا استوديو را با دوچرخه رکاب مي‌زند تا در معيت برايان انوي نابغه که پشت سينتي سايزرش نشسته روي آلبوم کار کنند. حاصل شاهکاري ماندگار در تاريخ موسيقي است. اثري ميني ماليستي که فتح عرصه‌هايي جديد در موسيقي بود. در قطعه‌ي Sound and Vision نيازش را به ترک اعتياد و آرامشي که مي‌جويد، بيان مي‌کند.
« تاحالا شده صدا و چشم انداز شگفت زده‌ات کنند؟ آبي، آبي، آبي الکتريکي
اين رنگ اتاق من است، جايي که مي‌خواهم در آن زندگي کنم. آبي ، آبي...»
 
5 - «ياد مي‌آورم، کنار ديوار ايستادن مان را.
غرش و خروش توپ و تفنگ‌ها، ياد مي‌آورم بوسيدن‌مان را. "
هنوز ساکن آلمان غربي است. روي آلبوم دوم از سه گانه‌اش کار مي‌کند. انو هنوز با اوست و رابرت فريپ هم به آنها اضافه شده. دوران جنگ سرد و حضور در آلمان الهام‌بخش آلبوم Heroes و ترانه‌اي به همين نام مي‌شود. برخي اجراي سال 1987 او در آلمان غربي را پيش درآمدي براي سقوط ديوار برلين مي‌دانند، جايي که او اشک و داغ وجود ديوار را با عشق و بوسه فرومي‌ريزد.
 
6 - «هرگز خيري نکرده‌ام
هرگز شري نکرده‌ام
تنها تبري مي‌خواهم که يخ را بشکنم
من مي‌خواهم به زمين برگردم"
به 1980 مي‌رسيم. در "Ashes to Ashes"  از آلبوم Scary Monsters اينجا باز از سرگرد تامي مي‌گويد که قصد برگشت به زمين را دارد اما آنها او را معتادي بي‌مصرف خطاب مي‌کنند. بويي سير و جستجوي شخصي‌اش براي عشق و شادي، گرايش مجدد به مخدر و هراس‌هاي ناشي از آن را بر بستر موسيقي پيشروي خود بنا مي‌کند. بعد از عدم توفيق تجاري سه آلبومي که در برلين ساخت اين بار با آلبومي کمتر تجربي و همراه با ملودي‌ها و اشعار ساده‌تر به يک موفقيت تجاري دست پيدا مي‌کند.
 
7 - «خداحافظ عشق من
اين آشفتگي مرا از پا درمي‌آورد
اين آشفتگي مرا مي‌خواند
خداحافظ عشق من»
سال 1992، در جشن عروسي‌اش با ايمان عبدالمجيد، مدل سوماليايي، برايان انو يکي از مدعوين است. با هم قرار و مداري براي کار روي آلبوم جديد مي‌گذارند. بويي و انو در سال 1994 از آثار هنري گروهي از بيماران رواني ساکن آسايشگاهي در وين بازديد مي‌کنند که هنرشان به Outsider Art مشهور است. با آنها مصاحبه کرده، عکس مي‌گيرند و تعدادي از آثارشان را با خود به استوديو مي‌برند. ده روز مداوم روي آلبوم کار مي‌کنند، روزهاي جانفرسايي که به شهادت بويي چون پانزده سال مي‌گذرد و پايه آلبومي مي‌شود که در سال 1995 به نام Outside به بازار مي‌آيد. ايده‌ي مرکزي آلبوم براساس داستاني کوتاه از بويي به نام «خاطرات ناتان آدلر» است. سال 1999 در يک ضدآرمانشهر خيالي دولت يک سازمان جديد براي تحقيق و بررسي هنر جنايت تاسيس کرده است. قتل و مثله کردن بدن تبديل به شوق جديد و همه گير هنر زيرزميني شده است. در اين شرايط قهرمان داستان، ناتان آدلر، خود را درگير مسئله‌اي اساسي مي‌يابد، اينکه هنر متعالي و مبتذل کدام است. آلبوم حول شخصيت‌ها و زندگي اشخاصي است که آدلر حين تحقيق براي کشف راز قتل دختري 14 ساله با آنها روبرو مي‌شود. بويي اين آلبوم را بر پايه احساسش از 5 سال واپسين هزاره دوم ميلادي نوشت که در نظرش چون جنون جلوه مي‌کرد. در اين خاطرات درون خاطرات، داستان و روايت اصلي منظور نظر نيست بلکه فضاي بين بيت‌ها، رازآلودگي، بافت موسيقي و وسواس موجود محتواي اثرش را پررنگ مي‌کند.
 
8 - « بالا را نگاه کنيد، من در بهشتم
با زخم‌هايي که نمي‌توان ديد.»
ستاره‌ي سياه آخرين آلبوم متولد 8 ژانويه است و لازاروس نام ترانه‌اي در اين آلبوم، اشاره به شخصيتي است که داستانش در انجيل يوحنا روايت شده است. مرده‌اي که 4 روز پس از مرگ، مسيح او را به عنوان معجزه‌ي خود و نشان دادن قدرت خداوند، با اين بشارت به اطرافيانش زنده مي‌کند: «کفن او را بدرآوريد و بگذاريد برود.». تلاش‌هاي بي‌وقفه بويي براي بيرون دادن اين آلبوم همزمان مي‌شود با مبارزه 18 ماهه جسم بيمارش با سرطان. پس، بيش از هميشه به مرگ، ترس و تاريکي روا مي‌دارد. بويي اينجا خود لازاروس زمانه است و با موسيقي‌اش مسيح‌وار باز به زندگي بازگردانده مي‌شود تا بين ما به حيات خود ادامه دهد. آلبوم ستاره سياه در 8 ژانويه رونمايي مي‌شود و دو روز بعد ستاره براي هميشه به آسمان بازمي‌گردد. توني ويسکونتي، تهيه کننده‌ي هميشگي آثارش مي‌گويد : «بويي هميشه هر کاري را که مي‌خواست انجام مي‌داد. او مي‌خواست آن کار را به شيوه خودش و به بهترين شکل انجام دهد. مرگ بويي همانند زندگي‌اش يک اثر هنري بود.» و اين شايد بهترين توصيف از هنرمندي است که از ثانيه به ثانيه زندگي و وجودش برايمان جادو ساخت و دنيايي غريب و رنگارنگ از موسيقي و ترانه خلق کرد، مردي که عقابها را براي روياهايش و الماس‌ها را براي چشمانش مي‌خواست.
کاميار کردستاني
نظرات
سعيد چهارشنبه 23 دي 1394 خيلي يادداشت خوبي بود.آقاي کردستاني طرفدار خيلي خوبي است.اين از متن مشخص است که ايشان چقدر در دنياي بووي سير کرده.ممنون از آقاي کردستاني و هفت فاز براي اين يادداشت.
14 0
پاسخ

ژاله چهارشنبه 23 دي 1394 عالي..از سرچ گوگل به سايت شما و اين مطلب رسيدم و از خواندنش لذت بردم..مشتري اين سايت شدم
14 0
پاسخ
فريبا چهارشنبه 30 دي 1394 ممنون آقاي كردستاني مطلبي كه گذاشتين در مورد ديويد بووي بسيار جالب بود.

نظر خود را بنویسید:
عضویت در خبرنامه 7فاز

برای اطلاع از مطالب جدید 7فاز ایمیل خود را وارد نمایید.


مطالب مرتبط
































































































استفاده از تمامی مطالب 7فاز تنها با ذکر منبع و درج پیوند مجاز است.

طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی وبسایت توسط گروه ماز