یادداشت نویسنده 7فاز بر آلبوم بزرگ از گروه زدبازی

آلبوم بزرگ از 19 ترك تشكيل شده كه اغلب آنها حول مضمون اصلي آلبوم ساخته شده‌اند و تعدادي ترك ديس و گنگ و عاشقانه هم به مانند هر آلبوم هيپ‌هاپ ديگري در آن يافت مي‌شود. با اين حال، ما در اين يادداشت بر ترك‌هايي تمركز مي‌كنيم كه به گونه‌اي بر مدار مضمون كلي آلبوم و مانيفست گروه "بزرگ" مي‌چرخند

7فاز: جلد دوم آلبوم "بزرگ" از گروه "بزرگ" يا همان اعضاي اصلي گروه زدبازي، که پيش از جلد اول آن منتشر شده و از ماه‌ها قبل از انتشار زير زميني‌اش، خيلي‌ها را مشتاق خود کرده بود، يک اثر کاملاً متفاوت و منحصر به فرد در تاريخ موسيقي رپ فارسي و حتي موسيقي پاپ فارسي محسوب مي‌شود. اين روزها خيلي‌ها از آن گفته‌اند و شنيده‌اند و با اين حال، هنوز جاي حرف بسياري باقي مانده است. اين مجموعه، حتي با توجه به سابقه‌ي کاري زدبازي هم متفاوت و تر و تازه است و شايد براي اولين بار در موسيقي پاپ فارسي، با آلبوم موسيقي‌اي متشکل از 19 ترک روبرو هستيم که مي‌توان گفت تقريباً حول يک جهان‌بيني مشخص تهيه شده و داراي چيزي شبيه يک مانيفست است. بچه‌هاي اصلي گروه زدبازي پس از دوپاره شدن گروه و با گذشت چند سال، حالا انگار بزرگ شده‌اند، دغدغه‌هاي آدم‌هاي بالغ را دارند، کمتر فحش و بد و بيراه مي‌گويند، به مخاطبين خود انرژي و اعتماد به نفس مي‌بخشند و با اين حال، همچنان صداي بخش بزرگي از نسل خود هستند. آنها که هميشه تکه‌ي نخبه‌تر رپ فارسي بوده‌اند، حالا با اين آلبوم، گام بلندي در همين مسير برداشته‌اند.
همان‌طور که ذکر شد، آلبوم بزرگ از 19 ترک تشکيل شده که اغلب آنها حول مضمون اصلي آلبوم ساخته شده‌اند و تعدادي ترک ديس و گنگ و عاشقانه هم به مانند هر آلبوم هيپ‌هاپ ديگري در آن يافت مي‌شود. با اين حال، ما در اين يادداشت بر ترک‌هايي تمرکز مي‌کنيم که به گونه‌اي بر مدار مضمون کلي آلبوم و مانيفست گروه "بزرگ" مي‌چرخند:

1. بي‌تاب
ترک افتتاحيه‌ي آلبوم در فضايي دارک و مضطرب شروع  مي‌شود و پس از چند ثانيه به تيک‌تاک پيانو و در ادامه به ريتم ميانه‌ي بيت کيک و کلپ‌اي مي‌پيوندد که تا انتهاي قطعه ادامه مي‌يابند. آغاز کلام با صداي مهراد و با لحني خسته و نااميد و در انتظار معجزه منعقد مي‌شود و ناگهان کُوروس قطعه همچون فريادي از درون پژواک مي‌يابد و مي‌خواند:
"من واسه اين کار زاده شدم/ من اين بار آماده شدم/ من واسه اين کار ساخته شدم/ من بي‌تاب، بي‌تابم"
ورس ويلسون، داستان اين قطعه و حتي آلبوم را حکايت مي‌کند. داستاني که از دل يک دوران سخت، خسته و نااميد از کلنجار با خود و دنيا و غرق در افکار منفي شروع مي‌شود و ناگهان انگار ندايي قدرتمند از درون، تو را به ايستادگي و بلند شدن و مقاومت در برابر مشکلات دعوت مي‌کند. اين، همان مضمون اصلي آلبوم است: ايستادن، مقاومت کردن، تسليم نشدن و در نهايت، بزرگ شدن ... و حالا بي‌تابِ مواجهه با مشکلاتي هستي که سر راه رسيدن به روياهايت سبز مي‌شوند. بي‌تابِ رسيدن به چيزي که به خاطر آن زاده شده‌اي. گوشَت ديگر صداهاي منفي اطراف را نمي‌شنود و قدرت ايمان، هر لحظه تو را بُرنده‌تر مي‌کند.
"کاري مي‌کنم که نشده تا حالا/ تا تو اين شهر جشن به پا کنم/ سيل اشک به راه کنم"
و در انتها، اين قطعه به ورسي درخشان ختم مي‌شود؛ از جنس نجوا و مناجات:
"دعا مي‌کنم دائماً/ خدا کمکم کن خواهشاً/ رويام بزرگه/ گفت برا رسيدن بهش دو راه جلوته/ پاشو برنامه کارتو بچين/ يا بخواب و خوابشو ببين"

2. فردا
ترک دوم آلبوم، يک قطعه‌ي رزمي است که با صداي تار و "من آدم جنگم/ من از جنس سنگم" شروع مي‌شود و زمينه‌چيني مي‌کند براي رجزخواني سنتي و حماسي در ورس سامان. ورس اول را اما مهراد مي‌خواند؛ با صدايي قدرتمند و زخمي و همراه با کيک و کلپ‌اي سنگين؛ مي‌خواند از جستجو تا رسيدن به زخم ... از کشف اصل و منشأ ترس‌ها و رسيدن به ريشه ... و رستگاري:
"رستگاري از شروع يه ايده‌س/ شکُ شکوندم جلوم انگاري جنسش شيشه‌س"
به ريشه‌هاي شک و اضطرابت که رسيدي، نور که در دلت روشن شد، بايد بتازي به پيش:
"سفت گرفتمش افسار رو گردنُ/ شلاقم تو دستم، نگاه نمي‌کنم عقبُ/ مي‌تازونم رو به جلو، رد مي‌کنم بقيه رو/ باد ملايم کنه آروم اعصاب و نبضمُ"
و پايان ورس اول که بار ديگر تأييدي است بر باور خوشبينانه‌ي پشت آلبوم:
"اميد دارم/ اميدوارم/ يأس راه نمي‌دم، تو هيچ کارم/ تو فصل برداشت مي‌کارم/ تا بيدارم/ يا بُرده‌م يا مُرده‌م"
اما ورس سامان، رجزخواني حماسي‌اي است که با لحن خياباني و "مي‌زنم دفاع کن" و "اومدي نبازي، من اومدم ببرم/ اينه اختلاف" شروع مي‌شود و با "اگه اينا لاشخورن، من گرگ وحشي شدم"، ريتم موسيقي و سبک اجرا، حالت رجزخواني پهلوانانه به خود مي‌گيرد و اين لحن و ريتم با فضاسازي متناسبي ادامه مي‌يابد و مي‌رسد به "مهم نيست ببره يا ببازه پهلوان" و ناگهان درست بعد از چنين جمله‌ي کليشه‌اي و غيرمنتظره‌اي، مي‌خواند "پهلوون زياده، يه نفره قهرمان" و بر تمِ مبارزه‌جويانه‌ي ترک پافشاري مي‌کند. اين بازي‌هاي کلامي به آلبوم بزرگ، اعتباري منحصر به فرد مي‌بخشد.

3. کافي نيست
ترک سوم آلبوم، با مضمون "بيشتر خواستن، قانع نشدن و بي حد و مرز بودن براي پيشرفت" بيانگر تکه‌ي ديگري از جهان‌بيني آلبوم است. اينتروي ترک را مهراد با صداي خش‌دار و لحن آرام، بر روي آکوردهاي پيانو به طول يک ميزان، مي‌خواند و در آن با واژه‌هايي چون دمِ صبح، باد سرد، شب، برف، ابر، مهتاب، برگ و نور، فضايي ترسيم مي‌کند، آکنده از بيم و اميد؛ اين بخش با پاساژي اميدبخش به ورس اول مهراد منتهي مي‌شود. او در اين ورس، با همراهي کيک و هاي‌هت/hihat، از بدبيني و ذهن منفي اطرافيان خود گله مي‌کند و قدرت خود را به رخ مي‌کشد:
"يک بودم و جلوش صد تا صفرو کاشتم"
کُوروس "چون کافي نيست" و تغييرات مکرر در ساختار بيت، عناصر تکرار شوند‌ه‌ي اين ترک هستند. در ورس دوم، سامان وجه کمال‌گراي جهان‌بينيِ "بزرگ" را با جمله‌هايي نظير "با يکي کل دارم/ ديروز خودم"، "اوني که بروئه/ خود موتوره/ يه سري اگزوزن/ کارشون غرغره" و "ترس ترمزه/ اوني برده که برا چيزي که مي‌خواد تا ته گازو پر کنه" گسترش مي‌دهد.
در بريجِ اين قسمت، مهراد بار ديگر به واژه‌ها و مضامين ذکر شده در اينترو مراجعه مي‌کند و در تمام اين مدت، ساختار و حال و هواي ايندي-راک طور موزيک، به خوبي، بيت‌هاي سنگين و مضامين خوش‌بينانه و انرژي‌بخش کلام را تکميل مي‌کند.
در ورس آخر هم سامان بار ديگر در ادامه‌ي ورس دوم، با جملاتي همچون "استراحت تو ليست کارام نيس" از بي‌مهابا و موتور وار به پيش تاختن مي‌خواند و در انتها با اختتاميه‌اي مناسب، ترک را به سرانجام درستي مي‌رساند:
"راضي نمي‌شم هيچ‌وقت/ درخواستم يه کلمه‌س: بيشتر"

4. تا ته
ترک چهارم آلبوم با بيت هيپ‌هاپي اسلو اما پر ضرب‌اي که تا پايان ترک لوپ مي‌شود، فضا را براي قدرت‌نمايي رپرها آماده مي‌کند. ورس اول را سامان در حال و هوايي ورزشي، که مسابقات بوکس را تداعي مي‌کند، با همان لحن خياباني و در قالب همان مضمون کلي آلبوم - ايستادگي در برابر موانع و مشکلات، کم نياوردن و جنگيدن تا آخرين نفس - و با صدايي اندکي گوشخراش مي خواند و کُوروس اول را هم خود او با تأکيد بر روي عبارت "تا ته" اجرا مي‌کند. بهترين بخش اين ترک اما ورس درخشان مهراد است که تازه به دروان رسيده‌هاي سطح پايين را نشانه مي‌گيرد و يک عالمه حرف گفته و نگفته را با عبارت شاهکار "خودت ميدوني چي ميگم" بارِ اين جماعت مي‌کند. جماعتي توخالي و به قولي "بي لِوِل" که اين روزها حسابي همه جا را پر کرده‌اند و مهراد هميشه در ورس‌هايش، واکنش‌هاي جالبي به آنها داشته است:
"تو سوشي‌تُ بخور، ميزتو ميچينم/ نه که من نمي‌خورما ولي ميدوني چي مي‌گم" يا "تو موتُ ژل بزن ميري بيرون جيگر/ نه که من نمي‌زنما، ولي مي‌دوني چي ميگم" و در نهايت "پس خدا رو شکر کن يه بارِ ديگه‌م/ نه که من نمي‌کنما، خودت مي‌دوني چي ميگم".
در ضمن، در تمام طول اين ترک، حواستان به موسيقي بک‌گراند و فضاسازي مناسب آن هم باشد که در نوع خود، جالب و شنيدني از کار درآمده است.

9. يکي ديگه
در اواسط آلبوم، بار ديگر با اين ترک به مضمون کلي مجموعه برمي‌گرديم. اين بار با اينتروي آرش دارا – که هر جا باشد بايد توقع مايه‌هاي راک را در ساختار موسيقي داشته باشيم – و تم مضموني "از خود بيگانگي" که بيانگر تکه‌اي ديگر از جهان‌بيني "بزرگ" است و همراه با بيت کيک و کلپ با تمپوي ميانه:
"مي‌چرخم و مي‌چرخم دور خودم/ من يه نقطه بيرونِ دايره‌م"
کُوروس ترک را هم آرش با صداي خش‌دار راک اند رولي اش و با تأکيد بر همان تم مضموني "از خود بيگانگي" و با اضافه شدن هاي‌هت و اسنير کوبنده در ساختار بيت، مي‌خواند:
"يکي ديگه داره جامُ مي‌گيره/ شبيه منه ولي من نيستم"
ورس اول سامان در قالب استوري‌تلينگ، داستان اين از خود بيگانگي را با لحن مخصوص خود او و بدون هيچ نکته‌ي خاصي روايت مي‌کند. ورس دوم را هم مهراد ميخواند؛ سر ضرب اما کم‌نکته. در واقع، نکته‌ي مهم اين ترک نه در ورس‌هاي رپرها که در موسيقي پاپ-راک آن و فضاسازي‌هاي گيتار آکوستيک و الکتريک نهفته است. اين ترک، مخصوص آرش دارا است و احتمالاً طرفداران قديمي زدبازي، خيلي با ترک‌هاي احساسي و پاپ-راک از اين نوع، احساس نزديکي نمي‌کنند.

11. امروز نه
ترک يازدهم آلبوم، از جهت سبک الکترو هيپ‌هاپ موسيقي و تغييرات در ترکيب ساختاري ورس‌ها، بريج‌ها و کُوروس، اساساً ترک متفاوتي محسوب مي‌شود، اما از لحاظ مضموني در ادامه‌ي تم کلي آلبوم و به خصوص ترک "بي‌تاب" و با حالتي اگرسيو و پرانرژي و مبالغه‌آميز اجرا شده و اين شيوه هم در ورس سامان و هم در ورس مهراد، محسوس است. بيت اين کار هم با حضور ثابت کيک و کرش و کلپ و سيمبالز، و تمپوي بالاتر و پر ضرب‌تر، حس متفاوتي ايجاد مي‌کند. نکته‌ي مهم ديگر اين ترک، صداي مناسب کيارش در اجراي کُوروس و هارموني صداي او با آواي موسيقي "امروز نه" است.

16. بزرگ
مي‌رسيم به تايتل‌ترک و در واقع مهم‌ترين ترک آلبوم که قرار است مانيفست و جهان‌بيني گروه تازه‌تأسيس "بزرگ" را هم تشريح کند. يک ترک حماسي و احساسي با دو ورس کاملاً مجزا از مهراد و سامان که اولي در قالب استوري‌تلينگ و با لحن حماسي، داستان گذشته‌ي پر فراز و نشيب زدبازي را به شکلي نمادگرايانه روايت مي‌کند و دومي بيانگر آن چيزي است که "بزرگ" قرار است باشد؛ اين ورس‌ها با کُوروس حماسي و صداي خش‌دار آرش دارا – که اينجا به خوبي به کار آمده است – و بر روي بيت ساده اما حماسي و تأثيرگذار و با استفاده‌ي بسيار از افکت‌هاي امبينت و فضاسازي‌هايي که به کلام پژواک مي‌بخشند، در کنار هم، مجموعه‌اي يکپارچه را ساخته‌اند که به يکي از قابل احترام ترين تلاش‌ها در موسيقي رپ فارسي از ابتدا تا به امروز تبديل شده و به خوبي تأثير مي‌گذارد. ورس سامان در اين ترک، به زيبايي ترسيم مي‌کند که "بزرگ" از کجا آمده و قرار است به کجا برود و در انتها با غرور مي‌خواند:
"مي‌گفتن نميشه ... نمي‌شد!"


18. پاشو
اين ترک شنيدني در اواخر آلبوم، در غياب سامان و با حس و حال ايندي-راک طور، قطعه‌ي جاده‌اي خوش‌بينانه و پر انرژي‌اي است که با تأکيد مجدد بر مضمون "بلند شدن و جنگيدن"، هواي تازه‌اي به آلبوم مي‌بخشد. ورس درخشان مهراد، "هميشه پنج تا پيچِ قبل به نظر، آخريه/ صبر و حوصله با پافشاري، بايديه"، فضاسازي‌هاي آلترنيتيو و ايندي طور، بيت پر ضرب و خوش ريتم و در نهايت اجراي بي¬نظير آرش دارا در کُوروس شنيدني و کَچي ترک، در ياد مي‌مانند:
"اگه خوردي زمين، اگه ديدي دورت کسي نيست/ پاشو، پرواز کن، اوج بگير"

هومان فرزاد يگانه
نظرات
نام(الزامي) سه شنبه 15 ارديبهشت 1394 اگرچه اين آلبوم مورد علاقه من از زدبازي نبود . ولي درود به آقاي فرزاد يگانه . مطلب کاردرستي بود
9 2
پاسخ

mr.silverlight سه شنبه 15 ارديبهشت 1394 سپاس از نقد خوبتون.با حوصله و دقيق
مطمئنا اين آلبوم در تاريخ موسيقي رپ فارسي ماندگار شد.آلبومي متفاوت از تمامي اثر هاي تا به حال شنيده شده.شايد به جرات بتوان گفت تنها اثري که در زمينه رپ فارسي روي موسيقي توجه و جديت بيشتري به خرج داده(البته آهنگ هاي مهديار که براي هيچکس هست به خصوص حاجي فيروز شاهکاره).بعضي از ترک هاي آلبوم بزرگ با بهترين اثرهاي رپ جهان در حال حاظر از نظر موسيقيايي و شعر برابري ميکنه.آلبوم پير شديم ولي بزرگ نه هيچ تفاوتي با آلبوم هاي قبلي که jj حضور داشت نداره اما بزرگ خيلي خيلي متفاوته و همين تفاوت مهمه.اگه آلبوم با آلبوم قبلي تفاوتي نداشته باشه بايد بندازيش تو سطل آشغال.حتي بهترين طرفداراهاي زد بازي هم نتونستن اين تفاوت رو قبول کنن.

مرسي آقاي يگانه
10 1
پاسخ

افشين چهارشنبه 16 ارديبهشت 1394 نقد کمي سرسري نوشته شده بود
ميتونستين کمي هم به گذشته و اتفاقات پيرامون گروه اشاره کنين
در کل اين آلبوم با سليقه ي عمده رپ گوش کناي فارسي جور نبود ولي داراي نقاط مثبت زيادي بود
4 6
پاسخ
هومان فرزاديگانه پنجشنبه 17 ارديبهشت 1394 ممنون از توجهت دوست عزيز. اين متن در واقع با تاكيد بر نكته مهم آلبوم بزرگ، يعنى مضمون كلى پشت آلبوم نوشته شده و در واقع ترجيح دادم به حواشى گروه و آلبوم كه اينجا و آنجا شنيده شده و مى شود، نپردازم. بازم ممنون.

jj چهارشنبه 16 ارديبهشت 1394 اينا دست من ني کسي ازم رنجيد
مردمي نيستم ..سه خواره نظرسنجي
ميگن ورساش اِي ولي بيتاش عاليه
شنيدين و فهميدين کي جاش خاليه
نه نه نداره اين دوباره فکر
اسمم عليرضا حقيقي ِ شماره يک
4 16
پاسخ

زينب جمعه 18 ارديبهشت 1394 چقدر مطلب خوب و مفيدي بود، ممنون
3 0
پاسخ

آراز شنبه 19 ارديبهشت 1394 به نظرم مهمترين نکته اين آلبوم اينه که يه جهان بيني خاص پشت کل آلبوم هست که متفاوتش مي کنه با کاراي بقيه رپرها و همينطور کاراي قبلي خودشون .
4 1
پاسخ

هادي پنجشنبه 24 ارديبهشت 1394 خوب بود تحليلتون. مرسي. در آينده مطمعنا از سامان به بزرگي ياد خواهد شد. براي دومين بار اومد و موسيقي هيپ هاپ رو تکامل داد
5 1
پاسخ

اميد دوشنبه 18 خرداد 1394 با تشکر از مطلب عاليتون
بايد بگم از نظر يکدستي و وحدت موضوعي هيچ اثر در تاريخ رپ فارس به "سکوت" بهرام نميرسه اما "بزرگ" واقعا بزرگ بود و اثري فاخر و در حد استاندارد هاي جهاني بود.
واقعا کار مهراد و سامان عالي بود
3 2
پاسخ

amir پنجشنبه 1 بهمن 1394 به نظر من اين بهترين آلبوم تو تاريخ رپ فارس بود و توي جلد هاي بعدي مطمئناً بهترم ميشن.بهترين آهنگساز ايران کنار پدر گنگ.ديگه چي بهتر
3 1
پاسخ

amir جمعه 14 اسفند 1394 خيلي ممنون بابت متني که نوشته ايد .کسي خبر داره که زدبازي تو سال آينده آلبوم ميده بيرون يا نه اگه خبر داريد لطفا جواب بديد?
0 1
پاسخ

مجتبي جمعه 16 مهر 1395 تويه اين آلبوم واقعا مشخص شد گروه بزرگ شده.دغدغه هايي به نهايت والاتر و موشکافانه تر از پارتي تويه نياوران داشن!اميدوارم بيشتر شاهد اين باشيم که رپرها صداي مردم باشن نه صداي مشتي لومپن و تازه به دوران رسيده ها...
2 1
پاسخ

نظر خود را بنویسید:
عضویت در خبرنامه 7فاز

برای اطلاع از مطالب جدید 7فاز ایمیل خود را وارد نمایید.


مطالب مرتبط




















































استفاده از تمامی مطالب 7فاز تنها با ذکر منبع و درج پیوند مجاز است.

طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی وبسایت توسط گروه ماز