مهمترین فیلم‌های نمایش داده شده در بخش بین‌الملل جشنواره فیلم فجر در بیست سال اخیر

سال 1381، دوره بيست و يكم
تماشاي بي‌خوابي كريستوفر نولان (كه آن موقع هنوز تبديل به نولان حال حاضر نشده بود) در سانس صبح سينما فرهنگ و مشاهده‌ي بازي آل پاچينو و رابين ويليامز روي پرده از اتفاقات خوب آن سال بود. بولينگ براي كلمباين مايكل مور با توجه به سروصداهايي كه آن ور به وجود آورده بود ديگر فيلم مهم جشنواره بود. دخالت الهي اليا سليمان هم با توجه به جوايز زيادي كه در جشنواره‌هاي معتبر گرفته بود، مورد استقبال تماشاگران قرار گرفت.

7فاز: آن زمان‌ها که سن‌مان هنوز به سينما رفتن و فيلم ديدن قد نمي‌داد و ارتباط‌‌مان با سينما به خواندن داستان فيلم‌ها در مجله فيلم محدود مي‌شد، از بزرگترها درباره‌ي صف‌هاي طولاني فيلم‌هاي خارجي جشنواره فجر زياد مي‌شنيديم. وصف آن صف‌هاي طولاني فيلم‌هاي تارکوفسکي يا آن صفِ مارپيچ و قطور سينما عصر جديد براي سکوت بره‌ها که گويا تا نزديکي‌هاي بلوار کشاورز هم کشيده شده بوده، الان ديگر بيشتر به افسانه مي‌مانند. بر خلاف اين چند دوره‌ي اخير بخش خارجي جشنواره فجر، که بيشتر همچون يک‌جور از سر باز کردن بوده تا تلاشي براي برگزاري جشنواره‌اي بين‌المللي، روزگاري بود که جشنواره طعمي به تمام معنا سينمايي داشت. براي بزرگاني چون درک بوگارد، ادوارد ديميتريک، جيمز وونگ هوو، لوئيس بونوئل، جيمز کاگني، نوئل کووارد، رابرت دنيرو و ... با نمايش فيلم‌هايشان بزرگداشت برگزار مي‌کردند. زماني بود که مروري بر سينماي اکشن مي‌گذاشتند و از ون‌دام گرفته تا استيون سيگال، فيلم‌هايشان پخش مي‌شد. از جکي چان تا بلا تار در جشنواره به نمايش در مي‌آمد و فيلم‌هاي مهم جشنواره‌هاي معتبر حضور داشتند، پيش از آنکه بخش خارجي جشنواره فجر هم مثل خيلي چيزهاي ديگر رنگ و بوي خود را از دست بدهد. دلايل زيادي را شايد بشود براي اين سرخوردگي آورد، در دسترس بودن فيلم‌ها و شايد بالا رفتن سن. اما شکي نيست که مهمترين دليل اين بي‌رمقي، سياست‌ها و فيلم‌هاي انتخابي خود جشنواره (بالاخص طي اين پنج شش سال اخير) بوده است. تفکيک بخش بين‌الملل جشنواره را از بخش ايران به فال نيک مي‌گيريم. ولو اينکه فيلم‌ها و کشورهايي که از سوي جشنواره براي حضور در امسال اعلام شده باشند چنگي به دل نزنند. به اين اميد که اين نکته شايد در آينده منجر به بيشتر جدي گرفته شدن اين بخش شود. به همين دليل با معرفي تعدادي از مهمترين فيلم‌هايي که در دوره‌هايي نه چندان دور از جشنواره فجر به نمايش در آمدند به استقبال سي و سومين دوره‌ي جشنواره بين‌المللي فيلم فجر مي‌رويم.

سال 1378، دوره هجدهم جشنواره فجر
داستان استريت (ديويد لينچ) و گوست‌داگ (جيم جارموش) دو فيلم مهم بخش بين‌الملل آن سال بودند. فيلم‌هايي که بنا به رسم آن موقع در طول سال هم اکران‌هايي محدود داشتند.

سال 1379، دوره نوزدهم
از شکلات شما متشکرم (کلود شابرول) و اي برادر کجايي؟ (برادران کوئن) دو فيلم مهم بخش بين‌الملل بودند. اي برادر کجايي در طول سال هم در چند سينما به نمايش درآمد. تجربه‌ي تماشاي به سوي خانه ساخته‌ي ژانگ ييمو در سينما صحرا، با آن داستان تک خطي عشق روستايي‌اش و آن حجم از سانتي‌مانتاليسم و موسيقي تغزلي‌اش و البته بازيِ ژانگ زي‌ييِ جوان، براي يک نوجوان تبديل به تجربه‌اي ماندگار شد. مسير سبز (فرانک دارابونت) ديگر فيلم مهم آن سال بود. روز بيست و دوم بهمن 79، آخرين سانس سينما عصر جديد با تام هنکس و جان کافي و البته موسيقي شاهکار توماس نيومن تبديل به يکي از به ياد ماندني‌ترين سانس‌هاي جشنواره شد. سالني لبالب پر، و زمان سه ساعته‌ي فيلم که انگار در کسري از ثانيه گذشت و هق‌هق‌هاي آرامي که از گوشه و کنار سالن آن روز‌ها پر رونقِ عصر جديد به گوش مي‌رسيد.
در بخش‌هاي جنبي آن سال، ردراک‌وست، نئونوآر جذاب جان دال، مرد زنجبيلي رابرت آلتمن، منابع انساني، درام پدر پسريِ لورن کانته و ويل هانتينگ خوبِ گاس ون‌سنت نيز حضور داشتند. فيلم‌هاي روبرتو روسليني نيز به مناسبت بزرگداشتش به نمايش در آمدند.

سال 1380، دوره بيستم
اتاق پسر ناني مورتي، فيلمي که همان سال برنده‌ي نخل طلاي کن شده بود، در جشنواره حضور داشت. درامِ اوزويي مورتي داستان روانکاوي را روايت مي‌کرد که پسرش را طي حادثه‌اي از دست مي‌داد و در ادامه شاهد تلاش جانکاه او و خانواده‌اش براي کنار آمدن با اين تراژدي مي‌شديم. قول، درام اگزيستانسياليستي و سرد شان پن بر اساس داستان شاهکار دورنمات ديگر فيلم مهم جشنواره بود. اما مهمترين اتفاق آن سال، نمايش ديگران آلخاندرو آمنابار بود. فيلمي که به شدت مورد استقبال تماشاگران قرار گرفت و تبديل به يکي از نقطه‌عطف‌هاي جريان کم‌رنگِ نمايش فيلم خارجي در ايران شد. تجربه‌ي تماشاي فيلم در سالن پر از تماشاگرِ صحرا، تبديل به يکي از به يادماندني‌ترين فيلم ديدن‌ها شد. هياهوي و جيغ و دادهاي مردان و زنان و جو منحصر به فردي که فيلم ترسناکِ آمنابار و نيکول کيدمن در سالن‌هاي سينما به وجود آورد، اگر نگوئيم بي‌همتا، در تاريخ جشنواره کم‌نظير بود. و البته که غبطه‌برانگيز، به خاطر نداشتن تجربياتي بيشتر مشابه آن. تماشاي برادر تاکشي کيتانو و آن ميزان خشونت فيلم در سالن فکسنيِ سينما مرکزي انقلاب بدون هيچ زيرنويسي نيز تبديل به ديگر تجربه‌ي سينمايي آن سال شد.
حتي تماشاي نسخه‌اي از اينک آخرالزمان کوپولا در سينما ايران، با تدويني 21گرمي (به دليل جا به جا نمايش دادن حلقه‌هاي فيلم!) نيز مانع از لذت بردن از اين شاهکار نشد. فکرش را بکنيد تماشاي مکاشفه‌ي مارتين شين در دل جنگل‌هاي غريب و وهم‌آلود کامبوج، با آن صحنه‌هاي پاياني حضور سرهنگ کورتز چه تاثيري مي‌تواند بر يک نوجوان داشته باشد، ولو اينکه فيلم را از آخر به اول هم ديده باشد !

سال 1381، دوره بيست و يکم
تماشاي بي‌خوابي کريستوفر نولان (که آن موقع هنوز تبديل به نولان حال حاضر نشده بود) در سانس صبح سينما فرهنگ و مشاهده‌ي بازي آل پاچينو و رابين ويليامز روي پرده از اتفاقات خوب آن سال بود. بولينگ براي کلمباين مايکل مور با توجه به سروصداهايي که آن ور به وجود آورده بود ديگر فيلم مهم جشنواره بود. دخالت الهي اليا سليمان هم با توجه به جوايز زيادي که در جشنواره‌هاي معتبر گرفته بود، مورد استقبال تماشاگران قرار گرفت. پسرِ برادران داردن (مشتريان دايم جشنواره کن و فجر!) با آن سبک و مضامين هميشگي‌شان، از فيلم‌هاي خوب سال بود. داستان پدري (با بازي اوليويه گورمه) که در نهايت به مصالحه‌اي با قاتل پسرش مي‌رسد، همان بخشش‌هاي هميشگي داردن‌ها. مجوز عبور، فيلمِ نهضت مقاومتيِ برتراند تاورنيه و مرد بدون گذشته‌ي آکي کوريسماکي نيز از ديگر فيلم‌هاي اروپايي مهم جشنواره آن سال بودند.

سال 1382، دوره بيست و دوم
روز نخست جشنواره. جشنواره را در سينما صحرا با هم‌نفسِ مهدي فخيم‌زاده شروع کرديم. و طبق معمول با همان سوال هميشگي در سر، پس از تماشاي فيلم‌ها و سريال‌هاي فخيم‌زاده، "اگر فخيم‌زاده هيچوقت فيلم نمي‌ساخت، خللي در کار دنيا وارد مي‌شد؟" اما تازه دو سه ساعت بعد بود که متوجه شديم حکمتِ تماشاي هم‌نفس چيز ديگري بوده است. سينما صحرا در سانس بعد قرار بود بازگشت آندري زوياگينتسف را نمايش دهد. با شنيدن اينکه جايزه‌ي اصلي برلين را برده، به تماشاي فيلم رفتيم. لذت ناب بصري و موسيقي هيپنوتيزم‌کننده‌اش، در کنار روايت هيچکاکي/ تارکوفسکي‌وار فيلم و آن سکانسِ پدرکشيِ نهايي‌اش، پاداشِ آن روزمان بود. هيچ چيز بي حکمت نيست. حتي تماشاي فيلمي از مهدي فخيم‌زاده نيز گاهي اوقات مي‌تواند حکمتي در خود داشته باشد!
آمريکايي آرامِ فيليپ نويس، بر اساس داستان گراهام گرين با بازيِ مايکل کين و برندان فريزر ديگر فيلمِ جالب توجه بود. همان داستان هميشگيِ عشق و خيانت. تجربه‌ي تماشاي بيل را بکش تارانتينو و اوما تورمنِ زردپوش در سالن مملو از تماشاگر عصر جديد نيز از اتفاقات مهم آن سال بود. اقتباس اسپايک جونز و چارلي کافمن نيز آن سال در يکي از بخش‌هاي جنبي به نمايش در آمد.

سال 1384، دوره بيست و چهارم
جشنواره‌اي پربار با تعدادي از مهمترين فيلم‌ اروپايي‌هاي سال. در راس آن‌ها شاهکار ميشائيل هانکه، پنهان قرار داشت. تماشاي پنهان در دو سانس نمايشش در سينماهاي فلسطين و فرهنگ تبديل به يکي از بهترين تجربه‌هاي فيلم‌بينيِ جشنواره فجر شد. واکنش تماشاگران حاضر در سالن به صحنه‌ي خودکشي مجيد در فيلم، گواهي بود بر استاديِ هانکه و البته کشف و شهودي که در بار دوم تماشاي فيلم داشتيم، در مورد اتفاقي که در نماي آخر فيلم قبل از بالا آمدن تيتراژ رخ مي‌دهد.
سقوط ساخته‌ي اوليور هيرشبيگل (بهترين فيلمش تا الان) ديگر فيلم پر مخاطبِ جشنواره بود. داستان دوازده روز پاياني زندگي هيتلر با بازي درخشانِ برونو گنز. سکوتِ سالن سينما، در صحنه‌اي که ماگدا گوبلز بچه‌هايش را براي اينکه به دست روس‌ها نيفتند، مي‌کشد از ياد نرفتني است.
کودکِ برادران داردن، بهترين و برسوني‌ترين فيلمشان است که آن سال در بخش جنبي جشنواره به نمايش در آمد. فيلم را در سالنِ خلوت سينما عصر جديد و بدون هيچ زيرنويسي تماشا کرديم. اما هيچ‌کدام از اين مسائل مانع از لذت بردن از اين شاهکارِ داردن‌ها نشد. با آن سکانس پايانيِ درخشانِ متاثر از جيب‌برش.
تبر، هجويه‌ي ضدسرمايه‌داري کاستاگاوراس، و مرگ آقاي لازارسکو، کمدي سياهِ کريستي پويويِ رومانيايي نيز ديگر فيلم‌هاي اروپايي مهم آن سال بودند که در جشنواره فجر به نمايش درآمدند.

احسان ميرحسيني
نظرات
علي شنبه 12 ارديبهشت 1394 عالي بود. هنوز کل کل هاي که سر اينکه "آه برادر کجايي"از "مسير سبز" بهتره يا بالعکس رو يادمه.
3 0
پاسخ

نظر خود را بنویسید:
عضویت در خبرنامه 7فاز

برای اطلاع از مطالب جدید 7فاز ایمیل خود را وارد نمایید.


مطالب مرتبط




























































































استفاده از تمامی مطالب 7فاز تنها با ذکر منبع و درج پیوند مجاز است.

طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی وبسایت توسط گروه ماز