كیارستمی نگاهی تلخ و غیرشعاری به جامعه سرمایه‌داری داشت

04ارديبهشت1396 0
دومين مراسم بزرگداشت عباس كيارستمي با حضور عوامل توليد فيلم «مثل يك عاشق» در كاخ جشنواره جهاني برگزار شد.

مراسم بزرگداشت عباس كيارستمي با حضور كنزو هوريكوشي، تهيه كننده فيلم، كاتسومي ياناگيجيما، فيلمبردار فيلم، شوگو يوكوياما، دستيار تدوين فيلم، شهره گلپريان و سيف الله صمديان يكشنبه 3 ارديبهشت در كاخ جشنواره جهاني برگزار شد.

نگاه تلخ كيارستمي به جامعه سرمايه داري

صمديان در ابتداي اين نشست با ارائه توضيحاتي گفت: كيارستمي سينمايي خاص داشت كه به دنبال رعايت تمام ابعاد انساني بود، آنهم در جهاني سياست زده كه هيچكدام از اين ابعاد در آن رعايت نمي شود. در فيلم «مثل يك عاشق» دختري را در جامعه سرمايه داري امروز مي بينيم كه براي تامين هزينه هاي زندگي ناچار است به كارهايي تن دهد كه به آن علاقه اي ندارد؛ در اين مسير او مادربزرگ خود را كه براي ديدارش به توكيو آمده را هم تنها مي گذارد. در اين فيلم تلخي نگاهي عباس كيارستمي نسبت به جامعه سرمايه داري را متوجه مي شويم، آن هم با آرامش و بدون اينكه حالت شعاري پيدا كند و اين شايد وجه تمايز او با بسياري از فيلمسازان باشد.

در ادامه فيلمي كوتاه از پشت صحنه ساخت فيلم «مثل يك عاشق» كه توسط سروش طباطبايي و پگاه ارضي ساخته شده بود نمايش داده شد.

پس از نمايش اين فيلم كوتاه، صمديان گفت: كشور ژاپن كارگردان هاي بزرگي دارد كه روحيه و استيل آنها و عباس كيارستمي به هم نزديك است؛ اينكه سيستم كاري ساده اي دارند و بسيار رئال كار مي كنند، حتي زماني كه اثر سوررئال باشد باز هم شاهد يك بافت رئال در اين آثار هستيم. كيارستمي عادت داشت كار خود را با يك جمع كوچك پيش ببرد. پس اين سوال پيش مي آيد كه او به عنوان يك ايراني چگونه حضوري در جامعه صنعتي ژاپن داشت و چطور توانست با اين تفاوت فرهنگي كنار بيايد و نحوه مواجهه عوامل ژاپني فيلم چگونه بود؟

خواست هاي كيارستمي برخلاف خواست هاي ژاپني ها بود

گلپريان در پاسخ به اين سوال گفت: كيارستمي سيستم خاص خود را داشت كه  180 درجه با سيستم حاكم بر سينماي ژاپن متفاوت بود. ژاپني ها بسيار متعجب بودند كه كيارستمي چگونه بدون فيلمنامه كار را پيش مي برد؛ در ژاپن تهيه كننده فيلم براي تامين مالي فيلم بايد سناريويي ارائه دهد. بنابراين از كيارستمي خواستند سناريو را بنويسد و او هم نوشت و در ژاپن به شكل يك كتاب منتشر شد. اين در شرايطي بود كه كيارستمي تاكيد داشت داستان فيلم را به هيچ يك از بازيگران و همكاران صحنه نگوييم و اين قضيه آنها را شوكه كرده بود. در واقع هرآنچه او مي خواست، برخلاف خواست ژاپني ها بود.

شوك هاي كيارستمي به عوامل ژاپني فيلم

در ادامه كاتسومي ياناگيجيما درباره ويژگي هاي كار كيارستمي گفت: من هم در ژاپن و هم در آمريكا با كارگردان هاي مختلفي كار كرده ام. درباره تفاوت هاي كار كيارستمي بايد بگويم اولين شوك زماني به من وارد شد كه متوجه شدم او سناريوي فيلم را در اختيار بازيگران قرار نمي دهد. دومين شوك اين بود كه ديدم در كنار او تنها يك ايراني، يعني شهره گلپريان، حضور دارد. اين در حالي ست كه كارگردانان در چنين وضعيتي، چندين مترجم در كنار خود دارند.

كيارستمي از حضور در ژاپن لذت مي برد

سخنران بعدي اين برنامه كنزو هيروكوشي بود كه درباره ويژگي هاي كيارستمي گفت: در طول فعاليت كاري خود تهيه كننده حدود 26 فيلم بوده ام كه نيمي از آنها كارگردان هاي خارجي داشته اند. نخستين تفاوت او با بقيه كارگردان ها اين بود كه كيارستمي آنقدر بزرگ بود كه راجع به او چيزي نمي توانم بگويم. ضمن اينكه او تنها كارگرداني بود كه سن بيشتري نسبت به من داشت. حدود 23 سال با كيارستمي دوست بودم و تمامي فيلم هاي او در ژاپن را پخش كردم. كيارستمي حدود 15 بار به ژاپن سفر كرد و هربار بيشتر از برنامه زمان بندي شده در ژاپن مي ماند. او ژاپن را دوست داشت و از حضور در آنجا لذت مي برد.

وي افزود: كيارستمي در هنگام حضور در ژاپن بسيار شاد بود. او را در ونيز، برلين و.. هم ديده بودم ولي چهره ي شادش در ژاپن را هيچ جاي ديگر نديدم. كيارستمي در ژاپن دوستان زيادي از منتقد، خبرنگار، هنرمند و.. و همينطور طرفداران فراواني داشت. در خصوص بودجه فيلمي كه با هم كار كرديم بايد بگويم، بودجه «مثل يك عاشق» با ميانگين بودجه فيلم در ژاپن برابري مي كرد و نصف بودجه فيلم هايي بود كه با فرانسوي ها كار كرده بودم.

تصميمات روزانه كيارستمي براي ادامه فيلم

در ادامه برنامه صمديان شوگو يوكوياما، دستيار تدوين فيلم، را خطاب قرار داد و از تفاوت هاي سيستم ذهني او با كيارستمي و تجربه كار در كنار او پرسيد. يوكوياما پاسخ داد: هر روز عصر و پس از فيلمبرداري، صحنه هاي ضبط شده را با هم مرور مي كرديم تا پلان هاي نيازمند تكرار و.. را تعيين كنيم. پس از پايان فيلمبرداري او به ايران بازگشت و تدوين نهايي را انجام داد. چون همواره مشغول كار تدوين بوده ام، برايم عجيب بود كه چطور كارگردان فيلم چند ماه كنار من مي نشست و با هم يك كار را انجام مي داديم.

وي اضافه كرد: در ژاپن هم كارگردان هايي هستند كه بخش هايي از سناريو را در اختيار بازيگر قرار نمي دهند، اما كيارستمي طوري عمل مي كرد كه گاهي ضبط هاي مختلف يك سكانس به كل با يكديگر تفاوت داشتند. در واقع او با توجه به اينكه در آن روز شرايط به چه ترتيبي پيش رفته و چه چيزي ضبط كرده ايم، روال كار را تغيير مي داد و صحنه روز بعد را عوض مي كرد. چنين چيزي براي من كاملا تازگي داشت.

دقت كار كيارستمي در شرايط خطرناك

پس از آن صمديان به طرح سوالي درباره فرهنگ بصري و جهان تصوير شده توسط عباس كيارستمي و تفاوت آن با نگاه فيلمبردار فيلم «مثل يك عاشق» پرداخت.  كاتسومي ياناگيجيما در پاسخ توضيح داد: در تمامي كارهايم ابتدا به دنبال تصوير كردن آن چيزي هستم كه كارگردان مي خواهد. اما در عين حال اطلاعات و تجربه خود را نيز با او در ميان مي گذارم تا شايد به بهبود تصوير كمك كند. در فيلمبرداري «مثل يك عاشق» اتفاقات جالبي براي ما رخ داد؛ به عنوان مثال ما در محله اي خطرناك كار فيلمبرداري را انجام داديم كه پيش از آن انجام چنين كاري را غيرممكن مي دانستيم. اما كيارستمي ما را به آنجا برد و چندين ساعت در آن محله چرخيديم و در آنجا و در چنان شرايطي هم كار خود را بسيار دقيق انجام مي داد. يا اينكه ما در ژاپن سناريو را در اختيار بازيگر قرار مي دهيم و بازيگر حس و بازي خود را كاملا با آن تنظيم مي كند. اما در «مثل يك عاشق» بازيگر حرفه اي فيلم، مدام از من مي پرسيد صحنه بعد چيست و من دارم چكار مي كنم؟ از آن طرف كيارستمي تاكيد داشت از اين قضيه هيچ چيزي به او نگوييم.

نظرات
نظر خود را بنویسید:
مطالب مرتبط

































































































عضویت در خبرنامه 7فاز

برای اطلاع از مطالب جدید 7فاز ایمیل خود را وارد نمایید.


استفاده از تمامی مطالب 7فاز تنها با ذکر منبع و درج پیوند مجاز است.

طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی وبسایت توسط گروه ماز